Kurumlar Arası Geçişe Muvafakat Verilmemesi İptal Davası: Süre ve Takdir Sınırı

Kurumlar arası geçişe muvafakat verilmemesi iptal davası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca başka bir kuruma geçmek isteyen memurun, bulunduğu kurumun muvafakat, yani onay vermemesi ya da başvuruyu cevapsız bırakması üzerine idare mahkemesinde açtığı davadır. Kurumlar arası nakil, personelin talebiyle birlikte mevcut kurumun onayı, yani muvafakati ile mümkün olur; geçmek istediğiniz ve atamayı yapacak kurum, yani alıcı kurum, ise geçişin yapılacağı kurumdur. Konu, muvafakat verilmemesi davası, naklen atamada muvafakat verilmemesi ya da kurumlar arası geçiş talebinin reddi iptal davası adlarıyla da aranır. Naklen atama, yani nakil yoluyla başka bir kadroya atanma, kurumlar arasında yapılacaksa 657 sayılı Kanun'un 74. maddesi uyarınca kurumların muvafakatına bağlıdır.

Aramaların çoğu geçişin nasıl yapılacağını sorar; başvuru yöntemi ve geçiş şartları ayrı bir konudur ve burada anlatılmaz. 74. madde, kurumlar arası nakli kurumların muvafakatına bağlar; sınıf ve derece sınırları aşağıda ayrıca anlatılır. Burada muvafakat reddi ya da cevapsızlığı ve sonrası ele alınır.

Muvafakat kuralı, yani kurumların nakle onay vermesi şartı, 657 sayılı Kanun'un 74. maddesindedir. Dava süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 7. maddesinden, cevapsızlıkta zımni ret (otuz gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılması) 10. maddesinden, idareye başvuru 11. maddesinden, yürütmenin durdurulması 27. maddesinden, yetkili mahkeme 33. maddesinden gelir.

1. Muvafakat Verilmediyse 60 Günlük Süre İçinde İlk 5 Adım: Ne Yapmalıyım?

Ret yazısının size bildirildiği tarihi belirleyin, 60 günlük dava süresini hesaplayın ve süre dolmadan dilekçenizi idare mahkemesine verin; adımlar şöyledir.

1. Süre başlangıcını belirleyin: ret yazısı size bildirildiyse süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar; cevapsızlık varsa başvurunuzdan sonraki otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açabilirsiniz.
2. Alıcı kurumun talebinizi kabul ettiğini ve kurumunuzdan muvafakat istediğini gösteren yazıyı dosyaya koyun; kararlarda uyuşmazlık, bu yazıya verilen ret ya da cevapsızlıkla başlar.
3. İsterseniz idareye başvurun; başvuru zorunlu değildir, ancak dava açma süresi içinde yapılırsa işlemeye başlamış süreyi durdurur.
4. Ret gerekçesini ve kadro durumunu toplayın: gerekçe hizmetinize ihtiyaç duyulmasıysa, kadro doluluğunu ve yerinize başka personelin görevlendirilip görevlendirilemeyeceğini gösteren belgeler kararlarda ihtiyaç savının denetiminde kullanılır.
5. Dilekçeyi hazırlayın: ret işleminin hukuka aykırılık nedenlerini (somutlaşmamış ihtiyaç savı, öğrenime uygun kadro, kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözetilmemesi) yazın; dava işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmadığı için yürütmenin durdurulması istemini de ekleyin.

2. Kurumlar Arası Geçişe Muvafakat Verilmemesi İptal Davası Nedir? Kimler Açabilir?

Muvafakat verilmemesi iptal davası, bulunduğunuz kurumun geçişinize muvafakat vermemesine ya da başvurunuzu cevapsız bırakmasına karşı idare mahkemesinde açılan davadır. 657 sayılı Kanun'a tabi kurumlar arasında geçmek isteyen memur bu davayı açar; mahkeme işlemi yalnız hukuka uygunluk yönünden denetler.

2.1. Kurumlar Arası Muvafakat Nedir? Hangi Aşamada ve Kimden Aranır?

Muvafakat, memurun bu Kanuna tabi başka bir kuruma nakli için kurumların verdiği karardır; 657 sayılı Kanun'un 74. maddesi nakli "kurumların muvafakatı ile" mümkün kılar. Muvafakat, alıcı kurumun talebinizi uygun görmesinden sonra bulunduğunuz kurumdan istenir.

İzmir BİM 1. İDD, E. 2019/627, K. 2019/982, 03.10.2019 tarihli kararında, atamanın sonuçlanması için memurun kurumunun muvafakat vermesini, atanmak istenen kurumun da talebi kabul etmesini aradı.

2.2. Muvafakat Verilmemesi mi, Alıcı Kurumun Reddi mi? Dava Hangi İşleme Karşı Açılır?

Bulunduğunuz kurum muvafakat vermiyorsa dava bu muvafakat verilmemesi işlemine, muvafakat alındıktan sonra alıcı kurum atamayı reddediyorsa o kurumun ret işlemine karşı açılır.

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi, E. 2018/509, K. 2018/2918, 16.10.2018 tarihli kararında, muvafakat sonrası atamanın alıcı kurumun tek işlemi olduğunu belirtti. İstanbul BİM 2. İDD ise E. 2017/8838, K. 2017/9135, 30.11.2017 tarihli kararında, atama yapacak idarenin bağlı yetkide olmadığını belirterek davayı reddetti.

2.3. Kurum İçi Naklen Atamadan Farkı: Kurumlar Arası Geçişte İki Kurum Karar Verir

Kurum içi naklen atamada kurumunuz tek başına karar verir; kurumlar arası geçişte ise iki kurum karar verir. 657 sayılı Kanun'un 76. maddesi, kurumların memurları kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilmesini düzenler; 74. madde ise kurumlar arasındaki nakli kurumların muvafakatına bağlar. Kurum içi naklen atama davasının ayrıntıları için naklen atama işleminin iptali davası bölümüne bakın.

2.4. Muvafakat Verilmemesi İşlemi Dava Edilebilir mi? Ret Yazısı, Cevapsızlık ve İdari İşlem

Muvafakat verilmemesi, cevap verilmemek suretiyle oluşan zımni ret biçiminde iptal davasına konu edilmiş ve mahkemelerce esastan incelenmiştir.

Samsun BİM 1. İDD, E. 2020/334, K. 2020/261, 23.06.2020 tarihli kararında, zabıta memurunun muvafakat talebinin cevapsız kalmasıyla oluşan zımni reti iptal davasında esastan inceleyip davayı reddetti. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi ise cevap verilmemek suretiyle muvafakat verilmemesi işlemini iptal etti.

İdari yargı yerindelik denetimi yapamaz ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde karar veremez; muvafakat verilmemesi işleminde denetim, hukuka uygunluk yönünden yapılır.

3. Kurumlar Arası Geçişe Muvafakat Verilmemesi İptal Davasında Süre ve Mahkeme

Dava, yazılı bildirimi izleyen günden başlayan 60 gün içinde açılır; dava işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmadığından yürütmenin durdurulması ayrıca istenir.

3.1. Muvafakat Verilmemesi Davası Açma Süresi Kaç Gündür?

Dava açma süresi 60 gündür ve ret işleminin size yazılı olarak bildirildiği tarihi izleyen günden başlar. İYUK madde 7, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde süreyi altmış gün olarak belirler.

Örneğin, ret yazısı 10.03.2025 tarihinde size bildirilmişse 60 günlük süre 11.03.2025 tarihinde işlemeye başlar.

3.2. Kurum Muvafakat Talebine Cevap Vermezse Zımni Ret ve Dava Süresi

Başvurunuza otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açabilirsiniz. Bu kural İYUK madde 10, fıkra 2'dedir; 657 sayılı Kanun'un 74. maddesi kurum için ayrı bir cevap süresi öngörmez.

Otuz günlük süre içinde verilen cevap kesin değilse kesin cevabı bekleyebilirsiniz; bu durumda dava açma süresi işlemez, ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Otuz günlük süre bittikten sonra cevap gelirse ve dava açılmamışsa, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.

3.3. Kurumlar Arası Geçiş Davası Hangi İdare Mahkemesinde Açılır?

Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlilerinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. İYUK madde 33, fıkra 1'in lafzı budur; madde metni muvafakat verilmemesi işlemini ayrıca anmaz, bu nedenle dilekçeyi vermeden önce yetkili mahkemeyi dosyanızın somut durumuna göre belirleyin.

3.4. Kurumlar Arası Geçiş Davasından Önce İdareye Başvurmak Zorunlu mu? (İYUK m. 11)

İdareye başvurmak zorunlu değildir; başvurmak isterseniz dava açma süresi içinde, üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını isteyebilirsiniz. Bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur.

Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; ret ya da zımni ret hâlinde süre yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

3.5. Muvafakat Davasında Yürütmenin Durdurulması (YD) Nasıl İstenir?

Dava açmak işlemin yürütülmesini durdurmaz; yürütmenin durdurulmasını dilekçede ayrıca istemelisiniz. İYUK madde 27, fıkra 2'ye göre iki şart birlikte gerçekleşirse mahkeme gerekçesini yazarak yürütmeyi durdurabilir: işlem uygulanırsa giderilmesi güç ya da olanaksız zararlar doğacak olmalı ve işlem açıkça hukuka aykırı olmalıdır.

Aynı fıkranın ek cümlesi, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin işlemleri uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden saymaz; muvafakat verilmemesi işleminin bu sayılan işlemlere girip girmediği lafızdan açık değildir. Yürütmenin durdurulması kararlarına tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.

3.6. Geçiş Davasında Harç, Avukatlık Ücreti ve İstinaf

Davayı kaybeden taraf, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen vekâlet ücretini karşı tarafa ödemekle karşılaşabilir; güncel harç ve ücret tutarlarını dava açacağınız tarihte yürürlükte olan tarifelerden öğrenin. İdare mahkemesinin kararına karşı, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir; ancak konusu otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkındaki kararlar kesindir ve istinaf yoluna başvurulamaz.

4. Muvafakat Hükmü: 657 Sayılı Kanun Madde 74 Kimleri Kapsar, Neleri Sınırlar?

Madde 74, kurumların muvafakatıyla aynı sınıftaki ya da öğrenimle girilebilecek sınıftaki bir kadroya nakli mümkün kılar; derece düşüşü en çok 3 derece olabilir ve memurun isteğine bağlıdır.

4.1. Muvafakat Kuralı (657 m. 74/1): Kazanılmış Hak Derecesi, Sınıf ve Üç Derece Sınırı

Madde 74, fıkra 1, memurun kurumların muvafakatı şartıyla bulunduğu ya da öğrenimiyle girebileceği sınıftaki bir kadroya naklini mümkün kılar. Nakil, kazanılmış hak derecesi, yani memurun kendi kurumunda kazandığı aylık derece üzerinden ya da 68. maddedeki derece yükselmesi esaslarına göre yapılır; lafzı şöyledir.

“Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür.”

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 74, fıkra 1

Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmek için atanılacak kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki fark 3 dereceden çok olmamalı ve memurun isteği de bulunmalıdır. Aşağı dereceye atananlar, 68. maddedeki süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanabilir.

4.2. İki İdarenin Ortak İradesi: Kararlar Kurumlar Arası Geçişi Nasıl Okuyor?

Kararlar 74. maddeyi iki idarenin ortak iradesini zorunlu kılan bir hüküm olarak okur: bulunduğunuz kurum muvafakat vermedikçe ve alıcı kurum talebi kabul etmedikçe geçiş gerçekleşmez.

Danıştay 2. Daire, E. 2016/11236, K. 2019/7540, 26.12.2019 tarihli kararında, 74. maddenin kurumlar arası nakille atamayı, iki idarenin de bu yönde irade göstermesi şartına bağladığını belirtti. Danıştay 5. Daire de E. 2010/6480, K. 2010/7449, 20.12.2010 tarihli kararında aynı ifadeyi kullandı. İzmir BİM 1. İDD ise yukarıda anılan kararında, idarelerin eş durumu nedeniyle muvafakat vermesini gerektiren bir mevzuat hükmü bulunmadığını belirtti.

4.3. Kurumun Muvafakat Esas ve Usulleri 657 m. 74'ü Daraltabilir mi?

Danıştay 2. ve 12. Daireler müşterek toplantısı, bir üniversitenin esas ve usullerinde, yani muvafakat verilmesine ilişkin kendi düzenlemesinde yer alan, halen görev yapılan görevden daha üst bir göreve yükselme ya da kariyer unvanlı kadroya atanma şartını 657 sayılı Kanun'un 74. maddesini daraltıcı bularak ilgili bent yönünden bölge idare mahkemesi kararını oyçokluğuyla bozmuştur.

Danıştay 2. ve 12. Daireler müşterek toplantısı, E. 2023/3185, K. 2024/1203, 27.02.2024 tarihli kararında, bir sendikanın üniversitenin esas ve usullerine karşı açtığı davada, halen görev yapılan görevden daha üst bir göreve yükselme ya da kariyer unvanlı kadroya atanma şartını 74. maddeyi daraltan, üst norma aykırı bir şart sayarak bölge idare mahkemesi kararını bu bent yönünden oyçokluğuyla bozdu.

Erzurum BİM 1. İDD, üniversitenin kendi usul ve esaslarındaki şartları taşıyan davacı yönünden muvafakat verilmemesi işlemini iptal etti (16.07.2020). Aynı daire, üniversitenin kontenjan ve puantaj düzenlemesi çerçevesinde davayı reddetti (07.05.2019); bu düzenlemeler ilgili üniversitenin kendi esas ve usulleridir, başka kurumlara genellenemez.

4.4. Polis Memurları ve Sınavla Yerleşenler: Özel Kanun Yasağı Muvafakat Reddini Hukuka Uygun Kılar mı?

Aday polis memuru olarak atananların atama tarihinden itibaren altı yıl süreyle başka kurumlara nakil yoluyla atanamayacağına ilişkin özel kanun hükmü merkezi sınavla atanmaya hak kazanılan unvanlar bakımından da istisna içermediğinden, altı yıllık süreyi tamamlamayan aday polis memurunun yarışma sınavıyla yerleştiği kuruma atanmasına muvafakat verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kabul edilmiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2020/13, K. 2020/56, 24.02.2020 tarihli kararında, bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığı Gaziantep BİM 1. İDD'nin muvafakat verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığını kabul eden kararı doğrultusunda oyçokluğuyla ve kesin olarak giderdi. Danıştay 2. Daire, E. 2021/8328, K. 2021/408, 03.03.2021 tarihli kararında aynı sonuca vardı.

Danıştay 2. Daire, E. 2015/670, K. 2017/7100, 20.11.2017 tarihli kararında ise Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün muvafakat vermemesi üzerine açılan davada, 657 sayılı Kanun'un Geçici 41. maddesindeki "nakil" ibaresinin sınava tabi tutulmaksızın naklen atanmayı ifade ettiğini, yarışma sınavı sonucuna bağlı yerleştirmenin bu kavramın dışında kaldığını belirterek idare mahkemesi kararını oyçokluğuyla bozdu.

5. Kurum Muvafakat Vermek Zorunda mı? Takdir Yetkisinin Sınırı ve Yargı Denetimi

657 sayılı Kanun'un 74. maddesine göre memurun görev yaptığı kurum muvafakat vermeye kendiliğinden zorunlu değildir; takdirini kamu yararı ve hizmet gerekleriyle kullanmak zorundadır ve reddi yargı denetimine tabidir. Danıştay 5. Daire, idareleri muvafakat vermeye zorunlu kılan bir mevzuat hükmünün bulunmadığını, nakil için iki idarenin ortak iradesinin gerektiğini belirtmiştir. Mahkeme ise reddi iptal edebilir, ancak kurumu belli yönde muvafakat vermeye zorlayamaz.

5.1. Muvafakat Takdire Bağlıdır ama Sınırsız Değildir: Kamu Yararı ve Hizmet Gerekleri

Muvafakat verip vermemek kurumun takdirindedir; ancak bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanılırsa işlem sebep ve maksat yönlerinden hukuka aykırı sayılır ve iptal edilir. Kararlarda hizmet gerekleri, kurumun kadro ve ihtiyaç durumu ile kamu hizmetinin etkin ve verimli yürütülmesi için gerekli koşullar üzerinden ölçülür. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK) ölçütü şöyle ifade etmiştir:

“kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin sebep ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yerleşmiş yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır”

İDDK, E. 2020/103, K. 2020/109

Danıştay 2. Daire de bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığını, kullanılmasıyla yapılan işlemlerin kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından yargı denetimine tabi olduğunu çekişmesiz kabul etmiştir.

Yönetmeliğin kararda aktarılan 17. maddesine göre diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlar, 74. madde çerçevesinde Bakanlıkta durumlarına uygun 6. ve 5. hizmet bölgelerinden başlamak üzere belirlenen kadrolara tercihleri doğrultusunda kura ile naklen atanabilir; ancak kurumlar arası naklen atanabilmek için Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine göre sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına tabi veya vakıf üniversiteleri hariç olmak üzere tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi mevzuatına göre uzmanlık eğitimi alan personel olmak gerekir.

Danıştay 2. Daire, Sağlık Bakanlığınca yapılan kurumlararası naklen atama kurasıyla (kısaca kura) Gaziantep Kamu Hastaneleri Birliği'ne yerleşen bir üniversite hastanesi hemşiresine «hizmetine ihtiyaç» gerekçesiyle muvafakat verilmemesi davasında, kamu hizmetinin bütünlüğü ve devamlılığı ilkesi gereğince verimliliğin en yüksek olduğu birimde çalıştırmanın kamu yararına daha uygun düşeceğini belirterek ret kararını oybirliğiyle bozmuştur (E. 2016/13256, K. 2020/275, 09.01.2020).

5.2. İdari Dava Daireleri Kurulu Kararlarında Muvafakat: 2020 ve 2025

İDDK'nın 06.07.2020 tarihli kararı muvafakat verilmemesine karşı davacılar lehine sonuçlanmış, 22.01.2025 tarihli kararı ise her dosyanın kendine özgü olduğunu belirterek aykırılığın giderilmesi istemini reddetmiştir.

2020 tarihli kararda (E. 2020/103, K. 2020/109, 06.07.2020) icra müdür yardımcısı davacılar üniversitelerin hukuk müşavirliklerindeki «avukat» kadrosuna naklen atanmak istemiş, Adalet Bakanlığı hizmet ihtiyacı ve kadro durumunu gerekçe göstererek muvafakat vermemiştir. Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi (BİM) 1. İdari Dava Dairesi (İDD) ret işlemini hukuka uygun bulmuş; İDDK, aykırılığı İstanbul BİM 2. İDD ile Konya BİM 1. İDD kararları doğrultusunda oyçokluğuyla ve kesin olarak gidermiştir. Gerekçesi: hukuk fakültesi mezunlarının öğrenimlerine uygun kurumda çalışması maddi ve manevi varlıklarının gelişmesine katkı sağlar ve kamu hizmetinden beklenen yararı artırır.

2025 tarihli karara (E. 2024/64, K. 2025/3, 22.01.2025) konu aykırılık, infaz koruma memuru ile bilgisayar işletmeninin muvafakat verilmemesine karşı açtığı davalarda Erzurum BİM 1. İDD ile İzmir BİM 5. İDD kararları arasındaydı. İDDK, bu davalarda da kamu yararı ve hizmet gerekleri koşullarının irdeleneceğini belirtmiştir.

İDDK, mevcut kurumun personel ihtiyacı, davacının eğitim durumu ve atanmak istenen kurumun hizmet alanıyla ilişkisi, atanma talebine dayanak bir mazeretin bulunup bulunmaması gibi unsurlar nedeniyle her dosyanın ayrı bir inceleme gerektirdiğini, uyuşmazlıkların belirli bir ilke ve esasa bağlanamayacağını belirterek aykırılığın giderilmesi istemini oyçokluğuyla reddetmiştir. Dosyanızda bu unsurlar ayrı ayrı incelenir.

5.3. Mahkeme İdareyi Kurumlar Arası Geçişe Zorlayabilir mi?

İdare mahkemesi muvafakat verilmemesi işlemini iptal edebilir; ancak idareyi takdir yetkisini belli bir yönde kullanmaya zorlayacak, idari işlem niteliğinde bir karar veremez. Samsun BİM 1. İDD, talep edilen kadronun davacının öğrenimine uygun bir unvan değişikliği ya da görevde yükselme niteliğinde olmadığını ve davalı idarenin personel ihtiyacı bulunduğunu belirterek Rize İdare Mahkemesinin iptal kararını kaldırmış ve davayı reddetmiştir.

Danıştay 5. Daire, kura sonucunda İstanbul'daki bir kamu hastaneleri birliğine yerleşen hemşirenin davasında, boşanma sürecinde olmasını ve can güvenliği endişesini gözeterek muvafakat verilmemesini iptal eden Bursa 1. İdare Mahkemesi kararını, kadro ve ihtiyaç durumunun kurumca gözetilebileceğini belirterek oyçokluğuyla bozmuştur (E. 2014/7360, K. 2015/4605, 06.05.2015).

Muvafakat sonrasında atamayı yapacak kurum (alıcı kurum) için de yargı yoluyla zorlama mümkün değildir. İstanbul BİM 2. İDD, Adalet Bakanlığının muvafakatından sonra Spor Genel Müdürlüğünün atama yapmadığı davada, iki kurumun ortak iradesi koşulunun gerçekleşmediğini belirterek iptal kararını kaldırmış ve davayı reddetmiştir.

Konya BİM 1. İDD, eşi Erzincan'da astsubay olan ve Sağlık Bakanlığı'nın Erzincan'daki hemşire kadrosuna naklen atanma başvurusu zımnen reddedilen hemşirenin davasında da aynı sonuca varmış; idarenin kadro bulunmayan yere atama konusunda yargı kararıyla zorlanamayacağını belirterek davayı reddetmiştir. Zımni ret, başvuruya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde isteğin reddedilmiş sayılmasıdır (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 10).

5.4. Başka Memurlar Geçiş Yapmışsa Eşitlik İddiası Güçlenir mi?

Aynı durumdaki başka memurlara muvafakat verilmişse kurumun «personel ihtiyacı» gerekçesi zayıflar ve eşitlik ilkesi iptal gerekçesi olabilir; ancak kararlar tek yönlü değildir. Danıştay 16. Daire eşitlik gerekçesiyle verilen iptal kararını bozmuş, Anayasa Mahkemesi (AYM) ise emsal gösterilemediği için eşitlik iddiasını kabul edilemez bulmuştur.

Ankara BİM 4. İDD, muvafakat vermeme yetkisinin aynı durumdaki personel arasında ayrım gözetilmeksizin eşit biçimde kullanılması gerektiğini belirterek zımnen reddedilen hemşirenin talebinde işlemi iptal etmiştir (E. 2017/2811, K. 2017/2951, 17.07.2017). İstanbul BİM 2. İDD ise, davalı idarenin istinaf başvurusunu reddederek Edirne İdare Mahkemesinin iptal kararını yerinde bırakmış; aynı dönemde 4 bilgisayar işletmeninin naklen atanma taleplerine muvafakat verildiğini ve hizmet ihtiyacı iddiasının haklılığından söz edilemeyeceğini belirtmiştir (E. 2020/774, K. 2020/1733, 15.12.2020).

Danıştay 5. Daire (E. 2006/875, K. 2007/4996, 01.10.2007), uzman yardımcısı davasında aynı durumdaki personele muvafakat verildiğini ve hizmet ihtiyacının belgelenemediğini saptayarak ret kararını bozmuştur.

Gaziantep 2. İdare Mahkemesi, talebi personel eksikliği sebebiyle reddedilen davacıdan sonra da muvafakat taleplerinin kabul edildiğini saptayıp eşitlik ilkesine aykırılık nedeniyle işlemi iptal etmişti; Danıştay 16. Daire bu kararı, atanmak istenen kadronun öğrenime uygun olmaması gerekçesiyle oyçokluğuyla bozmuştur (E. 2015/21431, K. 2016/5280, 16.06.2016).

AYM İkinci Bölüm, kendisine benzer durumdaki kişilere muvafakat verildiğini ileri süren bir kamu görevlisinin başvurusunda, başvurucunun kendi atanma talebiyle aynı olan bir atama eşleşmesini emsal olarak gösteremediği için iddiasını kanıtlayamadığı sonucuna varmış ve bu kısmı açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez saymıştır (B. No: 2012/606, 20.02.2014). Kabul edilemezlik kararı olduğundan bu karar, muvafakat işleminin hukuka uygunluğuna ilişkin bir esas incelemesi içermez.

6. Muvafakat Verilmemesi Hangi Gerekçelerle Hukuka Aykırı Sayılır?

Muvafakat verilmemesi, hizmet ihtiyacı somut verilerle gösterilemediğinde hukuka aykırı bulunabilir. Mahkemeler ret gerekçesini şu açılardan sınar:

• Sebep: «hizmetine ihtiyaç» savı kadro doluluğu, iş yükü ve yerine atama ya da görevlendirme imkânıyla desteklenmiş midir?
• Maksat: atanmak istenen kadro öğrenime uygun mudur; sınavla yerleşme, üst unvan ya da kariyer niteliği var mıdır?
• Eğitim hakkı: Anayasa'nın 42. maddesi bazı kararlarda iptal gerekçesi olmuştur.
• Gerekçenin çürümesi: aynı durumdaki başka memurlara muvafakat verilmişse ret gerekçesi zayıflar.
• Ret hukuka uygun bulunduğunda: ihtiyaç somut verilerle gösterilmiş, atanmak istenen kadro yükselme ya da kariyer niteliği taşımamıştır.

6.1. Muvafakat Reddinde «Hizmetine İhtiyaç Var» Savı Kadro Doluluğu ve İş Yüküyle Denetlenir

Kurumun «hizmetine ihtiyaç var» savı mahkemece kadro doluluğu ve iş yükü gibi somut verilerle sınanır; ihtiyaç somut olarak ortaya konulamazsa ret iptal edilebilir. Erzurum BİM 1. İDD, muvafakat talebinin hizmet gerekleri, iş yükü, kadro sayısı ve ihtiyaç durumu çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek ihtiyacın somut olarak ortaya konulamadığı (birimde üç kadronun ikisi doluydu) davada iptali onamıştır (E. 2018/2918, K. 2019/850, 07.05.2019).

Bölge idare mahkemelerinin baktığı verilerden örnekler şunlardır:

• Kadro doluluğu: Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi, ara kararla kadro bilgisi isteyerek davacının çalıştığı gümrük müdürlüğünde iki kısım amiri kadrosunun ikisinin de dolu olduğunu saptamış, zımni reddi iptal etmiştir (E. 2019/1532, K. 2020/749, 23.10.2020).
• İkame imkânı: Erzurum BİM 1. İDD, bir üniversitede 27 şef kadrosunun 6'sının boş olduğunu ve davacı yerine görevlendirme yapılabileceğini belirterek, kurumun esas ve usullerindeki şartları taşıyan davacıya muvafakat verilmemesini hukuka aykırı bulmuştur (E. 2020/960, K. 2020/330, 16.07.2020).

Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (E. 2017/3714, K. 2018/306, 15.02.2018), KPSS sonucunda Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu'na yerleşmeye hak kazanan üniversite hastanesi hemşiresinin davasında, hastanenin öngörülen hemşire ve ebe sayısının 835 olmasına karşın 404 kişinin çalıştığı bildirilmesine rağmen İdare Mahkemesinin ret kararını kaldırmış ve işlemi iptal etmiştir. Gerekçesi, kamu hizmetinin bütünlüğü ve devamlılığı ilkesi gereğince verimliliğin en yüksek olduğu birimde ve eğitime uygun alanda çalışmanın kamu hizmetinden beklenen faydayı artırmasıdır.

İzmir BİM 1. İDD ise zabıta memuru olan ve öğretmen eşi nedeniyle Beydağ Belediyesine geçmek isteyen davacının davasında, atanmak istenen kadronun mevcut kadroyla eşdeğer olduğunu saptamıştır. Norm kadro listesine göre 750 zabıta memuru kadrosu öngörülmüşken 446 memurun görev yaptığı, yani 204 kadronun boş olduğu anlaşıldığından ihtiyacın açık olduğuna karar vermiş, İzmir 5. İdare Mahkemesinin kararını kaldırıp davayı reddetmiştir (E. 2019/627, K. 2019/982, 03.10.2019).

İki kararda da mahkeme, kurumun bildirdiği kadro verilerini davacının durumu ve atanmak istediği kadroyla birlikte kamu yararı ve hizmet gerekleri ölçüsünde değerlendirmiştir.

6.2. Öğrenime Uygun Kadro, Kariyer ve Üst Unvana Geçiş Muvafakat Reddini Hukuka Aykırı Kılar mı?

Öğrenime uygun kadro, kariyer mesleğe ya da üst unvana geçiş ve sınavla yerleşme, muvafakat reddinin iptalinde öne çıkan ölçütlerdir; atanmak istenen kadro yükselme ya da unvan değişikliği niteliği taşımıyor ve sınavla yerleşme yoksa mahkemeler reddi hukuka uygun da bulmuştur.

Bursa BİM 1. İDD, Kültür ve Turizm Bakanlığının davacıyı «üst unvanlı idari bir kadroya» atamayı planladığını, geniş bir teşkilatı olan davalı Jandarma Genel Komutanlığının ise davacıdan boşalacak kadroyu doldurabileceğini belirterek ret kararını kaldırıp işlemi iptal etmiştir (09.06.2023). Aynı daire, doktora öğrenimine devam eden psikoloğun Anadolu Üniversitesine geçişinde de öğrenimine uygun çalışmayı gözeterek işlemi iptal etmiştir (29.12.2023).

İzmir BİM 1. İDD, gelir uzman yardımcılığı giriş sınavını kazanan davacının muvafakat talebinde, işlemi iptal eden Aydın 2. İdare Mahkemesinin kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddetmiştir (E. 2024/994, K. 2025/122, 14.02.2025).

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (E. 2018/2974, K. 2019/733, 11.04.2019), kurumun muhtelif tarihlerde birçok polis memuruna muvafakat vermesini de gözeterek, spor alanında yüksek lisans yapan polis memurunun Kars Belediye Başkanlığına geçişinin reddini hukuka aykırı bulmuştur.

6.3. Eğitim Hakkı (Anayasa m. 42) Geçiş Reddine Karşı Ne Kadar Güçlü Bir Dayanaktır?

Anayasa'nın 42. maddesindeki eğitim ve öğrenim hakkı bazı Danıştay ve bölge idare mahkemesi kararlarında muvafakat reddinin iptal gerekçesi olmuştur; AYM ise kamu görevlisinin eğitim mazeretine dayalı atanma talebine ilişkin başvuruyu kabul edilemez bulmuştur. Eğitim hakkı kararlarda, kurumun ihtiyaç savıyla birlikte tartılan bir gerekçe olarak yer alır.

Danıştay 5. Daire, Niğde Üniversitesi Ebelik bölümünü kazanan ve kura ile Niğde'ye yerleşen hemşirenin davasında, Anayasa'nın 42. maddesindeki eğitim ve öğretim haklarından yoksun bırakılamama kuralını dikkate alarak davayı reddeden Malatya İdare Mahkemesi kararını oyçokluğuyla bozmuştur (E. 2015/137, K. 2015/1460, 19.02.2015).

İstanbul BİM 7. İDD, bilgisayar işletmeninin Şanlıurfa'daki bir kadroya atanma talebinde, davacının Anayasa'nın 42. maddesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne Ek 1 No'lu Protokol'ün 2. maddesine dayandığı davada Edirne İdare Mahkemesinin ret kararını oyçokluğuyla kaldırmış ve işlemi iptal etmiştir (E. 2017/1637, K. 2018/343, 27.02.2018).

AYM İkinci Bölüm ise bir kamu görevlisinin eğitim mazeretine dayalı atanma talebine ilişkin başvurusunda, eğitim ve öğrenim hakkının bütün bireylere her alanda eğitim sağlama biçiminde pozitif bir ödev yüklemediğini belirtmiş, başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez saymıştır (B. No: 2012/606, 20.02.2014). AYM'nin 22.09.2016 tarihli kararı (B. No: 2014/16590) da maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına ilişkin iddiayı kabul edilemez bulmuştur; iki karar da muvafakat işleminin hukuka uygunluğunu denetlememiştir.

6.4. Geçiş Talebinin Reddi Hukuka Uygun Bulunan Hâller: Mahkeme İdareyi Ne Zaman Haklı Sayar?

Mahkemeler reddi, hizmet ihtiyacının kadro sayıları gibi somut verilerle gösterildiği, atanmak istenen kadronun mevcut konumundan farksız olduğu ve yükselme, unvan değişikliği ya da sınavla yerleşme niteliği taşımadığı durumlarda hukuka uygun bulmaktadır.

İzmir BİM 1. İDD, kadro sayımı kanıtlı olduğu için eşdeğer kadroya geçiş talebinin reddini hukuka uygun bulmuştur (K. 2019/982). Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi, polis memuru davacının sınava dayalı olarak atanmadığını ve ilçe şefi unvanının polislik mesleğine kıyasla üst unvan ya da kariyer meslek niteliğinde olmadığını belirterek iptal kararını kaldırmıştır (E. 2017/3725, K. 2018/1283, 10.07.2018).

Danıştay 16. Daire de kadronun öğrenime uygun bir meslekte çalışma imkânı sunmadığını, yükselme ya da unvan değişikliği niteliği taşımadığını ve davacının sınavı kazanmadığını belirterek iptal kararını bozmuştur (K. 2016/5280).

Kurumun kendi esas ve usulleri de ret için ölçüt olabilir. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (E. 2018/2623, K. 2019/832, 07.05.2019), bir üniversitede 2017 yılı atama kontenjanının 8, muvafakat verilecek personel sayısının 2 olduğunu, davacının nakil puantaj tablosunda 17. sırada yer aldığını saptamış, davacının esas ve usullerdeki şartları taşımadığı gerekçesiyle iptal kararını kaldırıp davayı reddetmiştir.

7. Eş Durumu veya Sağlık Özrü Varsa Muvafakat Verilmesi Zorunlu mu?

Eş durumu, muvafakatı kendiliğinden zorunlu kılmaz. Eşi başka ilde çalışan memurun talebini reddeden idare, ret gerekçesini hizmet gerekleri, iş yükü ve kadro durumuyla ortaya koyar; gerekçe somut verilerle desteklenmezse mahkeme işlemi iptal edebilir. Özrü nedeniyle atanması zorunlu personelde ise Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK), muvafakat verilmesini hizmet gereklerine daha uygun gören bir ısrar kararını, yani idare mahkemesinin bozma kararına uymayıp önceki iptal kararında direnmesini, onamıştır.

7.1. Eş Durumu Geçişte Hangi Aşamada Etkilidir: Muvafakat mı, Yer Değiştirme mi?

Eş durumu muvafakat aşamasında belirleyici değildir; muvafakat verildikten sonraki yer değiştirme suretiyle atama aşamasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 72 çerçevesinde dikkate alınır. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi (BİM) 1. İdari Dava Dairesi (İDD) bu ayrımı açıkça yapmıştır.

Erzurum BİM 1. İDD, yukarıda anılan 07.05.2019 tarihli kararında, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığına geçişi için istenen muvafakatın hizmetine ihtiyaç gerekçesiyle verilmemesini incelerken muvafakat işleminde ölçütün «hizmet gerekleri, iş yükü ve kadro durumu» olduğunu belirtti; karar kesindir.

Aileye ilişkin dayanaklar şunlardır: Anayasa madde 41 aileyi Türk toplumunun temeli sayar ve Devlete ailenin huzur ve refahı için gerekli tedbirleri alma görevi verir; 657 sayılı Kanun madde 72'nin ikinci fıkrası, memur olan diğer eşin isteği halinde atamasının, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılacağını söyler.

7.2. Özrü Nedeniyle Atanması Zorunlu Personele Muvafakat: İDDK 2015 Kararı

İDDK, sağlık ve eş durumu özrü bulunan üniversite personelinin görev yaptığı yerde özrünün giderilememesi halinde muvafakatle başka kuruma atanma dışında özrünün bulunduğu yere atanma imkânı bulunmadığı gerekçesiyle, atanması zorunluluk arz eden personele muvafakat verilmesini hizmet gereklerine daha uygun gören idare mahkemesi ısrar kararını onamıştır.

Fırat Üniversitesi Hastanesi'nde hemşire olan davacı, Sağlık Bakanlığının kurasında (tercihlerin alınıp kura çekilerek boş kadrolara yerleştirme) Adıyaman'a yerleşti; üniversite hizmetine ihtiyaç bulunduğu gerekçesiyle muvafakat vermedi. Davacının bakmakla yükümlü olduğu babası sürekli tedavi gerektiren kronik hastalıklara sahipti. Elazığ 2. İdare Mahkemesi işlemi iptal etti, Danıştay 5. Daire iptali bozunca iptalde ısrar etti (ısrar kararı); ısrar kararında özrün muvafakatle atanma dışında giderilemediğini belirterek personel ihtiyacı savına itibar etmedi. İDDK (E. 2012/1641, K. 2015/770, 12.03.2015), ısrar kararını oybirliğiyle onadı. Karar hemşire olayına özgüdür; her sağlık gerekçesinde muvafakatın zorunlu olduğu anlamına gelmez.

7.3. Eşi Başka İlde Çalışan Memurun Geçiş Talebi: Kararlarda İki Yön

Kararlar eşin görev yerini farklı tartar: bir kısmı, muvafakatı zorunlu kılan mevzuat bulunmadığı ve hizmet ihtiyacı kanıtlandığı için reddi hukuka uygun bulur; bir kısmı, ret gerekçesi kanıtlanmadığı ya da aile birliği ve kamu hizmetinin verimliliği ağır bastığı için işlemi iptal eder. Her karar kendi olayıyla okunmalıdır.

Danıştay 5. Daire, eş durumu gözetilerek ve personel ihtiyacına dayanılarak verilen muvafakat reddini hukuka uygun bularak iptal kararlarını bozdu (E. 2010/6480, K. 2010/7449, 20.12.2010; E. 2014/3812, K. 2015/9528, 30.11.2015).

İzmir BİM 1. İDD ise zabıta memurunun öğretmen eşi nedeniyle geçiş davasında, idarenin kadro durumunu sayılarla ortaya koyduğunu ve eş durumu nedeniyle muvafakat verilmesini gerektiren bir mevzuat hükmü bulunmadığını belirterek iptal kararını kaldırdı.

Ankara BİM 1. İDD (E. 2020/2188, K. 2020/1799, 08.07.2020), eşi hâkim olan üniversite avukatının Hazine avukatlığına geçişinde ret kararını kaldırıp işlemi iptal etti. Alıcı kurum olan Hazine ve Maliye Bakanlığı davacıyı kabul etmiş ve üniversiteden muvafakat istemişti; üniversite cevap vermeyerek talebi zımnen reddetmiş, avukat ihtiyacını ileri sürmüştü. BİM, Anayasa madde 41 ile 657 sayılı Kanun madde 72 ve 74'e dayanarak, alıcı kurum davacıyı kabul ettiğinden eşinin görev yaptığı yerde atanmasının aile huzuru ve hizmetin verimliliği için gerekli olduğunu belirtti.

Danıştay 5. Daire, eşi astsubay olan memurun geçişinde ret kararını kamu hizmetinin bütünlüğü ilkesine dayanarak oyçokluğuyla bozdu (E. 2012/7948, K. 2015/2791, 23.03.2015); Danıştay 2. Daire ise eş durumu özrüne dayanan muvafakat reddini iptal eden kararı onadı (E. 2016/10724, K. 2019/7001).

İptal kararlarında gerekçe olarak kullanılan olgular; alıcı kurumun davacıyı kabul etmesi, kurumdaki kadro doluluğu ve aynı unvandaki başka personele verilmiş muvafakatlerdir.

7.4. Sağlık Raporu, Çocuk Eğitimi ve Can Güvenliği Geçiş Talebinin Reddini Etkiler mi?

Yakınınızın hastalığı, çocuğunuzun eğitimi ya da can güvenliği gerekçesi muvafakatı zorunlu kılmaz; ancak mahkemeler bu olguları, idarenin hizmetine ihtiyaç savını ve takdir yetkisinin kamu yararına uygun kullanılıp kullanılmadığını değerlendirirken göz önüne alabilir.

Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi (E. 2017/3022, K. 2017/3066, 22.09.2017), davacının babasının ve çocuğunun hastalığı ile sonradan muvafakat verilmiş olmasını birlikte değerlendirerek hizmet ihtiyacı gerekçesinin kanıtlanamadığına karar verdi ve ret kararını kaldırıp işlemi iptal etti.

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (E. 2018/2746, K. 2019/740, 11.04.2019), çocuklarının eğitimi için Kayseri'ye giden eşi nedeniyle geçmek isteyen yardımcı doçentin muvafakat reddini, eşin Kayseri'de çalışması ve anabilim dalında dört yardımcı doçent bulunması birlikte değerlendirilerek iptal etti.

Güvenlik endişesi de muvafakat zorunluluğu doğurmaz: Danıştay 5. Daire, yukarıda anılan kararında bu gerekçeyi taşıyan iptal kararını bozmuştur. Yakının hastalığında ise sonuç olayın özelliğine göre değişir; özrü nedeniyle atanması zorunlu personel bölümüne bakın.

7.5. Mazeret Tayini (Madde 72) Ayrı Bir Aşamadır: Muvafakat Davasından Farkı

Mazeret tayini (657 sayılı Kanun madde 72), muvafakat davasından ayrı bir aşamadır. Muvafakat davasında dava konusu işlem, mevcut kurumun muvafakat verilmemesine ilişkin işlemidir. Erzurum BİM 1. İDD'ye göre madde 72'de düzenlenen eş durumu özrü ise muvafakat verildikten sonra kurulan yer değiştirme suretiyle atama işleminde dikkate alınır.

Yer değiştirme (tayin) taleplerinin şartları ve bu taleplerin reddine karşı açılacak davalar ayrı konulardır; ayrıntı için Eş Durumu Tayininin Reddine Karşı Dava ve Sağlık Mazereti Tayininin Reddine Karşı Dava sayfalarına bakabilirsiniz.

8. Alıcı Kurumun Geçiş Talebini Reddetmesi veya Atama Yapmaması

Erzurum BİM 1. İDD'ye göre muvafakat alındıktan sonra alıcı kurum davacının atamasıyla ilgili işlem yapmalıdır; muvafakat alınmışken talebin reddi hukuka aykırı bulunmuştur. İstanbul BİM 2. İDD ise muvafakatı alıcı kurumun naklen atama yapması bakımından ön koşul saymış, alıcı kurumun naklen atama hususunda bağlı yetki içinde bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir.

8.1. Muvafakat Alındıktan Sonra Alıcı Kurum Atamayı Reddedebilir mi?

Alıcı kurum atamayı reddedebilir; ret gerekçesi yargı denetimine tabidir ve sonuç gerekçeye göre değişir. Erzurum BİM 1. İDD, alıcı kurumun naklen atama sayılarını Kamu Personeli Seçme Sınavıyla alıma ayırdığı gerekçesini yerinde bulmadı; İstanbul BİM 2. İDD ise atama yapacak idarenin atamada tercih hakkı bulunduğunu belirterek davayı reddetti.

Erzurum BİM 1. İDD (E. 2018/509, K. 2018/2918, 16.10.2018) kararındaki davacı, emniyet sınıfında görev yapan eşinin bulunduğu Hatay'a geçmek isteyen Bitlis Eren Üniversitesi şefiydi. Hatay Valiliği, muvafakat verildikten sonra naklen atama sayılarının KPSS ile alıma ayrılacağını gerekçe göstererek atamayı reddetti. Van 1. İdare Mahkemesi bu reddi iptal etti; BİM idarenin başvurusunu oybirliğiyle reddetti. Muvafakat alındıktan sonra yapılacak tek işlem davacının atamasıydı.

İstanbul BİM 2. İDD (E. 2017/8838, K. 2017/9135, 30.11.2017) kararındaki davacı, infaz ve koruma memuruyken Spor Genel Müdürlüğünün sportif eğitim uzmanı kadrosuna geçmek istiyordu. Adalet Bakanlığı yargı kararı üzerine muvafakat vermiş, Spor Genel Müdürlüğü ise muvafakattan yaklaşık bir yıl sonra yürürlüğe giren Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğini gerekçe göstererek talebi zımnen reddetmişti. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi bu reddi iptal etti; BİM kararı kaldırıp davayı reddetti: muvafakat atama yapacak idare için ön koşuldur ve atamayı kendiliğinden sonuçlandırmaz; idare bağlı yetkide, yani tercih hakkı bulunmayan bir yetkide değildir. Kadro durumu ve aranan koşullar da değiştiğinden kazanılmış hak yoktur.

İki kararda da muvafakat alınmış, uyuşmazlık alıcı kurumun atama yapmayı reddetmesinden doğmuştur; Erzurum BİM reddi hukuka aykırı bulmuş, İstanbul BİM ise atama yapmayan idareyi haklı bulmuştur.

8.2. Muvafakat Verilse de Alıcı Kurumda Kadro Yoksa Geçiş Gerçekleşir mi?

Alıcı kurumda atanılacak kadro yoksa muvafakat tek başına geçişi sağlamaz; mahkeme kadro bulunmayan yere atamayı yargı kararıyla zorlayamaz. Konya BİM 1. İDD, alıcı kuruma tanınan kadro sayılarının yetersiz olduğu bir olayda bu sonuca vardı.

Konya BİM 1. İDD (E. 2020/329, K. 2020/1662, 12.11.2020) kararında davacı, astsubay eşinin Erzincan'da görev yapması nedeniyle Sağlık Bakanlığına naklen atanmak isteyen, talebi zımnen reddedilen hemşireydi. Konya 2. İdare Mahkemesi işlemi iptal etmişti. BİM idarenin başvurusunu kabul edip davayı reddetti: eşi zorunlu yer değiştirmeye tabi olanlara kura şartı aranmaması takdir yetkisini ortadan kaldırmaz ve atama zorunluluğu doğurmaz; kadro sayılarının yetersizliği nedeniyle kadro bulunmayan yere atama yargı kararıyla zorlanamaz.

Alıcı kurumun kadro ya da kontenjan planına dayanan gerekçesi her olayda aynı sonucu doğurmaz: Erzurum BİM 1. İDD kontenjanın KPSS alımına ayrıldığı savını kabul etmedi; İstanbul BİM 2. İDD kadro durumunun ve aranan koşulların zaman içinde değiştiğini gözetti.

8.3. Kura veya Sınavla Yerleşme Geçiş İsteğini Güçlendirir mi?

Kuraya ya da sınava katılıp yerleşmek tek başına muvafakat hakkı doğurmaz; mevzuat idareyi muvafakat vermeye zorlamaz. Mahkemeler ise yerleşilen kadroda çalışmanın kamu hizmetinin bütünlüğü ve memurun verimliliği bakımından kamu yararına uygun olup olmadığını ve idarenin ihtiyaç savının kanıtlanıp kanıtlanmadığını denetler.

Danıştay 2. Daire, yukarıda anılan 2020 tarihli kararında takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine göre değerlendirileceğini belirtti. Danıştay 5. Daire ise aynı türde bir olayda personel gereksinimi bulunduğunu belirterek 2015'te iptal kararını oyçokluğuyla bozmuştu; iki karar farklı daire ve yıllara aittir.

Danıştay 2. Daire (E. 2012/5441, K. 2015/684, 03.02.2015), Sağlık Bakanlığının muvafakat istemediği gerekçesiyle verilen ret kararını, muvafakat istenip istenmediği yeterince araştırılmadığı için oybirliğiyle bozdu.

Danıştay 2. Daire (E. 2016/11236, K. 2019/7540, 26.12.2019), hemşirenin naklen atanma talebinin reddini ve dönemin yönetmeliğindeki kura usulünü hukuka uygun bularak davayı reddetti; karar o yönetmeliğin yürürlükte olduğu döneme ilişkindir.

Ankara BİM 4. İDD ise KPSS yerleştirmesiyle Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna yerleşen hemşirenin cevapsız bırakılan talebinde, kamu hizmetinin bütünlüğünü, verimliliğini ve eşitlik ilkelerini gözeterek işlemi iptal etti.

9. Muvafakat Verilmemesi İşlemi İptal Edilirse Geçiş Otomatik Yapılır mı?

İptal kararı geçişi kendiliğinden gerçekleştirmez. İdare, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 28 uyarınca gecikmeksizin işlem tesis etmeye mecburdur; atama ise alıcı kurumun ayrı işlemidir ve muvafakat veren kurumun işlemiyle kendiliğinden doğmaz.

9.1. Muvafakat Verilmemesi İptal Edilince İdarenin 30 Günlük Uygulama Yükümlülüğü

Muvafakat verilmemesi işlemi iptal edilirse idare, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 28, fıkra 1 uyarınca gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

Madde 28 idareye işlem tesis etme yükümlülüğü yükler; işlemin muvafakat vermek olacağını söylemez. Erzurum BİM 1. İDD, idarenin takdir yetkisini belli bir yönde kullanmaya zorlayacak biçimde yargı kararı verilemeyeceğini belirtmiştir; mahkeme muvafakatın verilmesini emretmez, yeni işlemi idare tesis eder.

Örneğin, iptal kararı idareye 10.03.2027 tarihinde tebliğ edilmişse otuz günlük üst sınır bu tarihten başlayarak hesaplanır; idare, gecikmeksizin davranma yükümlülüğü nedeniyle yeni işlemini bu sınırı beklemeden tesis etmelidir.

Karar uygulanmazsa madde 28, fıkra 3 uyarınca idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; fıkra 4 uyarınca mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.

9.2. Muvafakat Davasında İptal Kararı Alıcı Kurumu Atama Yapmaya Bağlar mı?

İstanbul BİM 2. İDD'ye göre muvafakat verilmemesi işleminin yargı kararıyla iptalinin hukuki sonucu, muvafakat veren kurumun talebi uygun görmesinden ibarettir ve bu karar muvafakat talep eden kurum bakımından atama yapılmasını zorunlu kılan bir yön taşımaz.

Atama kadroya da bağlıdır: Konya BİM 1. İDD kadro bulunmayan yere atamanın yargı kararıyla zorlanamayacağını belirtmiş, Erzurum BİM 1. İDD ise alıcı kurumun atamayı reddetmesine ilişkin davada idarenin istinaf başvurusunu reddetmiştir. Muvafakat davasını kazandıktan sonra alıcı kurumun atama işlemini ayrıca takip etmeniz gerekir; alıcı kurum atamayı reddederse bu ret ayrı bir davanın konusu olur.

9.3. Muvafakat Verilmediği Dönemin Maaş Farkı Tazminatı Ayrı Bir Davadır

Muvafakat verilmediği dönemde yoksun kalınan maaş farkı, iptal davasında değil, ayrıca açılacak tazminat davasında istenir. Danıştay 2. Daire (E. 2018/3215, K. 2019/1432, 25.03.2019), muvafakat verilmemesi işlemi iptal edilip geç atanan davacının maaş farkı tazminatı davasında, farkın emsallerin göreve başladığı tarihten hesaplanması gerektiğini belirterek davacı lehine bozma kararı verdi.

10. Kurumlar Arası Geçiş Davalarında Emsal Danıştay ve İstinaf Kararları

Muvafakat verilmemesi davalarının emsal kararları üç konuda toplanır: takdir yetkisinin sınırı, hizmetine ihtiyaç savının kadro verileriyle denetimi, eş durumu ile özür ve alıcı kurum aşaması. Karar kaynağı Danıştay ile bölge idare mahkemesi (BİM) istinaf daireleridir.

Aynı olay türü farklı yıl ve dairelerde farklı sonuçlanabilir: üniversite hastanesi hemşirelerinin Sağlık Bakanlığı kurasıyla yerleşmesinde Danıştay 5. Daire 2015 tarihli kararında idare lehine, Danıştay 2. Daire 2020 tarihli kararında davacı lehine hüküm kurmuştur.

10.1. Muvafakat Davalarında Takdir Sınırı, Kurul ve Kurum Düzenlemesi Kararları

Muvafakat takdiri yargı denetimine açıktır: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 2020 tarihli kararında takdirin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilmeden kullanıldığı ispatlanır ya da idari yargı merciince tespit edilirse işlemin iptalini gerektireceğini, 2025 tarihli kararında ise her dosyanın kendine özgü olduğunu belirtmiştir. Üniversitenin esas ve usullerindeki bir ölçüt 657 sayılı Kanun'un 74. maddesini daralttığı için üst norma aykırı bulunmuş; 3201 sayılı Kanun Ek 24. maddesindeki altı yıllık nakil yasağı ise ayrı değerlendirilmiştir.

10.2. Muvafakat Reddinde Kadro, İhtiyaç ve Öğrenim Durumu Kararları

Mahkemeler "hizmetine ihtiyaç" savını kadro doluluğu ve iş yükü gibi somut verilerle sınar; aynı gerekçe, verilerin içeriğine göre bir kararda iptal, bir başkasında ret sonucu doğurmuştur. Öğrenime uygun kadro ve eğitim hakkı da bazı kararlarda iptal gerekçesi olmuştur.

10.3. Muvafakat Davalarında Eş Durumu, Özür ve Alıcı Kurum Kararları

Eş durumu muvafakatı kendiliğinden gerektirmez; muvafakat aşamasında ölçüt hizmet gerekleri, iş yükü ve kadro durumudur, ret somut gerekçeyle desteklenmezse mahkeme işlemi iptal edebilir. Erzurum BİM 1. İDD'ye göre muvafakat alındıktan sonra alıcı kurumun yapacağı tek işlem davacının atamasını yapmaktır.

11. Muvafakat Verilmemesi İptal Dilekçesinde Bulunması Gerekenler ve Örnek

Muvafakat verilmemesi iptal dilekçesi, dava konusu işlemi tarih ve sayısıyla gösterir, olayları sırasıyla anlatır, hukuka aykırılık sebeplerini yazar ve iptal ile gerekiyorsa yürütmenin durdurulması istemiyle biter. İptal sebepleri yetki, şekil, sebep, konu ve maksattır.

11.1. Muvafakat İptal Dilekçesinde Konu, Olaylar, Hukuki Nedenler ve Sonuç-İstem Nasıl Yazılır?

Dilekçenin konu bölümü muvafakat verilmemesi işlemini ya da cevap verilmemişse zımni ret işlemini gösterir; olaylar bölümü başvuru ile reddin sırasını anlatır; hukuki nedenler bölümü iptal sebeplerini taşır; sonuç-istem bölümü iptal ve yürütmenin durdurulması talebini içerir.

• Konu: dava konusu işlemin tarihi ve sayısı. Muvafakat talebine cevap verilmemişse otuz günün bitiminde oluşan zımni ret işlemi dava konusu yapılır.
• Olaylar: mevcut kurumdaki görev, alıcı kurumun muvafakat talebi, retin gerekçesi ya da cevapsızlık ve işlemin tebliğ tarihi. Dava açma süresi yazılı bildirim tarihini izleyen günden başlar.
• Hukuki nedenler: 657 sayılı Kanun'un 74. maddesi uyarınca muvafakat takdirinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle kullanılması gerektiği; hizmetine ihtiyaç savının kadro doluluğu ve iş yüküyle gösterilmediği; varsa alıcı kurumun kabulü.
• Sonuç-istem: işlemin iptali, gerekiyorsa yürütmenin durdurulması, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti. Mahkeme idareyi belli yönde muvafakat vermeye zorlayacak biçimde karar veremeyeceğinden istem, kurumun muvafakat vermeye mahkûm edilmesi değil, işlemin iptalidir.

Delil olarak alıcı kurumun kabul yazısı, varsa sınav sonuç belgesi ve özür belgeleri dilekçeye eklenir.

11.2. Muvafakat Verilmemesine Karşı Yürütmenin Durdurulması İstemli Dava Dilekçesi

Dava açmak muvafakat verilmemesi işleminin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması dilekçede ayrıca istenir ve telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırılığının birlikte gösterilmesini gerektirir.

Yürütmenin durdurulması kararında mahkeme, işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğunu ve doğacak zararın ne olduğunu belirtmek zorundadır; dilekçede bunlar somut olgularla yazılmalıdır.

Köşeli parantez ve "Varsa" ifadeleri olaya göre doldurulur ya da çıkarılır.