Vekâleten Görevlendirme İptal Davası: Şartlar, Süre ve Sonuçları

Vekâleten görevlendirme iptal davası, vekâleten yürüttüğünüz görevin sona erdirilmesine, yerinize başka birinin vekil yapılmasına ya da vekâlet işleminin kendisine karşı idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır. Vekâleten görevlendirme, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86. maddesine dayanan vekâleti ifade eder; valilik ya da bakanlık onayıyla (olur) yapılan görevlendirme, yetki verilmesi ve tedviren görevlendirme, yani asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunmadığında boş göreve bu şartlara en yakın personelin görevlendirilmesi, Danıştay kararlarında bundan ayrı işlemler sayılmıştır. Memurun vekaleten görevlendirilmesine karşı açılan bu dava, gündelik dilde vekaleten görevlendirme iptal davası, vekaleten görevlendirme iptali ya da vekalet görevlendirmesine karşı dava diye de aranır. Dava iki soru etrafında döner: elinizdeki işlem gerçekten 86. madde vekâleti mi, ve idare vekâlet konusundaki takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullandı mı?

1. Vekâletiniz Sona Erdirildiyse: 60 Günlük Süre İçinde İlk 5 Adım

Vekâletiniz sona erdirildiyse ya da yerinize başkası vekil yapıldıysa süreyi kaçırmamak için şu beş adımı izleyin.

1. İşlemi ve tebliğ tarihini belirleyin: vekâletinizi sona erdiren onayı ya da yerinize yapılan görevlendirmeyi ve bunun size yazılı olarak bildirildiği günü not edin.
2. İşlemin niteliğini inceleyin: elinizdeki işlem vekâleten atama mı, yoksa valilik ya da bakanlık oluruyla veya yetki verilmesiyle yapılmış bir görevlendirme mi; onayda 657 sayılı Kanun'un 86. maddesi ve "vekâleten" ibaresi geçiyor mu?
3. 60 günü hesaplayın: süre, yazılı bildirimi izleyen günden başlar.
4. Gerekirse süre içinde idareye başvurun ve dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını isteyin; dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz.
5. Dilekçeye yerinize görevlendirilen yeni vekili ve işlemin gerekçesini yazın; hakkınızda disiplin cezası ya da somut olarak gösterilmiş bir başarısızlık bulunup bulunmadığını belirtin.

2. Vekâleten Görevlendirme (Vekâleten Atama) Nedir, Asaleten Atamadan Farkı Ne?

Vekâleten görevlendirme, memurun kendi kadrosunu koruyarak başka bir kadronun görevini geçici olarak yürütmesidir; asaleten atamada ise memur o kadronun sahibi olur. Halk arasında "vekaleten görev yürütme" denilen bu durumda ilk soru, işlemin 86. maddeye dayanan bir vekâlet mi yoksa yalnızca görevlendirme mi olduğudur. Danıştay bu iki işlemi birbirinden ayırır; ayrım özellikle vekâlet aylığı ile vekâlet edilen kadroya ait zam ve tazminatlara hak kazanılıp kazanılmayacağını belirler.

2.1. Vekâleten Atama (657 m. 86) Nedir? Vekâlet Kural Olarak Aylıksız Yürütülür

Vekâleten atama, bir memurun 657 sayılı Kanun'un 86. maddesine göre, işinden bir süre için ayrılan bir memurun ya da boş bir kadronun görevini yürütmek üzere vekil olarak belirlenmesini sağlayan hukuki kurumdur. Vekil kendi kadrosunda kalır; yürüttüğü görev kalıcı değildir. Kanunun ikinci fıkrası parasal sonucu açıkça belirler:

“Bir görevin memurlar eliyle vekaleten yürütülmesi halinde aylıksız vekalet asıldır.”

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 86, fıkra 2

Aylıklı vekâlet bu kuralın istisnasıdır ve ayrı şartlara bağlıdır: 657 sayılı Kanun'un 175. maddesine göre aynı kurumdan ya da başka kurumlardan gelen vekile aylık verilebilmesi, vekilin asil kadro için aranan nitelikleri taşımasına bağlıdır. Buradaki asil, vekâlet edilen kadroya asaleten atanan memurdur; asilde aranan şartlar da bu kadroya asaleten atanacak memurda aranan şartlardır. Vekâlet, hizmet gereklerinden kaynaklanan geçici bir uygulamadır; asıl olan, kadrolara kanunî koşulları taşıyanların kariyer ve liyakat ilkeleri gözetilerek atanmasıdır. Vekâlet aylığının tutarı ve ödeme şartları ayrı bir dava türünün konusudur.

2.2. Vekâleten Atama, Görevlendirme ve Yetkilendirme Aynı Şey mi?

Hayır, vekâleten atama ile görevlendirme ve yetki verilmesi aynı işlem değildir. Danıştay, 86. maddeye dayanılarak yapılmış vekâleten atama ile valilik ya da bakanlık oluruyla yapılan görevlendirmeyi ve yetki verilmesini farklı işlemler olarak değerlendirmiştir. Ayrımın en somut sonucu parasaldır: 86. madde uyarınca vekâleten atanmamış memur, görevi fiilen yürütse de vekâlet aylığı ve vekâlet edilen kadroya ait zam ve tazminatları alamamıştır.

Bir emniyet amiri valilik oluruyla şube müdürlüğünü yürütmüş, İdare Mahkemesi vekâlet aylığına eşdeğer tazminata hükmedip bu kararında ısrar etmişti. Danıştay İDDK 22.05.2013 tarihli kararında, işlemin vekâleten atamaya değil görevlendirmeye ilişkin olduğunu, tazminat şeklinde olsa dahi vekâlet aylığı ödenemeyeceğini belirterek ısrar kararını bozdu. Danıştay 2. Daire de 30.01.2012 tarihli kararında bakanlık olurunu vekâleten atama değil görevlendirme saydı.

Tedviren görevlendirme de bu ayrımın içindedir. Danıştay 2. Daire'nin belirttiğine göre 657 sayılı Kanun'da tedviren görevlendirme usulü öngörülmemiştir; uygulamada asilde aranan şartlara sahip vekil memur bulunmadığında, boş göreve bu şartlara en yakın personel arasından yapılan görevlendirmeye tedviren görevlendirme denir. Danıştay İDDK de 28.12.2006 tarihli kararında, 657 sayılı Kanun'da tedviren görevlendirme veya atama şeklinde bir yöntem öngörülmediğini belirtti.

Aynı ayrım daha yeni Daire kararlarında da sürdü. Danıştay 11. Daire 06.02.2018 tarihli kararında, adalet komisyonu kararıyla yazı işleri müdürlüğü için yetki verilen zabıt kâtibine vekâlet aylığı veya eşdeğer tazminat ödenemeyeceğini belirterek İdare Mahkemesi kararını bozdu. Danıştay 12. Daire 11.09.2019 tarihli kararında, vekâleten atandığına dair Bakan onayı bulunmayan zabıt kâtibinin vekâlet aylığı istemini reddeden İdare Mahkemesi kararını sonucu itibarıyla onadı.

2.3. Asaleten Atamadan Farkı: Vekâlet Geçici, Kadro Asıldır

Asaleten atamada memur kadronun sahibi olur; vekâlet ise kadroya asıl atama yapılıncaya ya da asıl memurun geçici ayrılığı bitinceye kadar süren bir çözümdür. Kadroya asaleten atama yapıldığında vekâlet ortadan kalkar; idare görevin asaleten yürütülmesini planladığında her zaman asaleten atama yapabilir.

Danıştay 5. Daire'nin E. 2016/18560, K. 2019/904 sayılı, 11.02.2019 tarihli kararına konu olayda idare, polis başmüfettişi olan davacıyı bir polis meslek yüksekokulu müdürlüğüne vekâleten atamış, üç yıla yakın süren vekâleti iptal ederek onu başmüfettişlik görevine döndürmüş ve yerine başka bir başmüfettişi atamıştı. İdare Mahkemesi, davacının asaleten atama şartlarını taşıdığını ve görevi iki yıldan fazla yürüterek deneyim kazandığını belirterek iki işlemi de iptal etti. Daire bu kararı bozdu: asıl olan boş kadrolara asaleten atamadır, vekâleten atama hizmet gereği başvurulan istisnai ve geçici bir yöntemdir; kadroya asaleten atama vekâleti ortadan kaldırır ve davacının başmüfettişlik görevine döndürülmesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık yoktur.

2.4. Vekâletin Sona Ermesi ile Yöneticilikten Alınma Aynı Dava mıdır?

Hayır, vekâletin sona erdirilmesi, kendi kadrosu yöneticilik olan memurun bu kadrodan alınmasıyla aynı işlem değildir. Vekil, 86. madde uyarınca başkasına ait ya da boş bir kadronun görevini bir süre için yürütür; vekâlet bittiğinde kendi kadrosuna döner. Kendi kadrosundaki yöneticilik görevinden alınan memurun davası yöneticilikten alınma iptali davası sayfasında, kadrosu ve derecesi karşılığında yürüttüğü görevle ilgili uyuşmazlıklar ise kadro ve derece davaları sayfasında anlatılır. Elinizdeki işlemde 86. madde ya da "vekâleten" ibaresi yoksa ve görev kendi kadronuza aitse, dava türünü bu ayrıma göre belirleyin.

3. Vekâleten Görevlendirme Şartları: Hangi Hâllerde ve Kimlere Verilir?

Vekâlet iki durumda verilebilir: memur kanunda sayılan bir nedenle işinden geçici olarak ayrıldığında ya da kadro boş olduğunda. Vekil kurum içinden, diğer kurumlardan veya kanunda sayılan kadrolarda açıktan seçilebilir. Danıştay, aylık ve zam-tazminat doğuran bir vekâlet için onayın asili atamaya yetkili makamdan çıkmasını aramıştır; vekâlet aylığı için vekilin vekâlet edilen kadroda aranan şartları taşıması da zorunludur.

3.1. Vekil Hangi Ayrılma Hâllerinde Atanır? 657 m. 86/1'deki Dört Neden

Asıl memur kanunda sayılan dört nedenden biriyle işinden geçici olarak ayrıldığında idare, yerine vekil atayabilir. 86. maddenin birinci fıkrası bu hâlleri şöyle sayar:

“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.”

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 86, fıkra 1

Kanundaki ifade "atanabilir" biçimindedir: hüküm idareye vekil atama yetkisi verir, memura vekil olma hakkı tanımaz. Vekâleten atama bu ayrılma hâllerinde uygulanan istisnai bir yöntemdir.

3.2. Vekâleten Görevlendirme Ne Kadar Sürer? Kanunda Azami Süre Var mı?

Kanunda vekâletin azami süresi belirtilmemiştir. 657 sayılı Kanun madde 86 fıkra 1 vekil atanmasını memurun işinden bir süre için ayrılması hâllerine bağlar; boş kadrolara ait görevler de lüzum görüldüğünde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebilir. Vekâletin dayanağı asıl memurun geçici ayrılması ya da kadronun asaleten atama yapılıncaya kadar boş kalması olduğundan vekâlet de geçicidir.

Danıştay 5. Daire vekâleten atamayı istisnai bir yöntem, Danıştay 2. Daire ise vekâleti hizmet gereklerinden kaynaklanan geçici bir uygulama olarak nitelemiştir. Kararlara konu olaylarda görev üç yıla yakın ya da yaklaşık 3,5 yıl yürütülmüş, bu süre idareye atama zorunluluğu yüklememiştir.

3.3. Boş Kadroya Ücretsiz Vekâleten Görevlendirme Yapılabilir mi?

Evet, boş kadronun görevi de ücretsiz vekâletle yürütülebilir. 86. maddenin altıncı fıkrası, birinci fıkradaki ayrılma hâlleri bulunmasa bile boş bir kadronun görevinin, idare gerekli gördüğünde, ücret ödenmeden bir memura vekâleten yürüttürülmesine olanak tanır. Bu yolda vekil, boş kadronun görevini ek aylık almadan yürütür; kural, ikinci fıkradaki aylıksız vekâlet ilkesiyle uyumludur. "Lüzum görüldüğü takdirde" ifadesi, boş kadroya vekâlet verilip verilmeyeceğini idarenin değerlendirmesine bırakır.

Boş kadroda vekâlet, kadroya asaleten atama yapılıncaya kadar hizmetin sürekliliğini sağlamaya yöneliktir. İdarenin vekâlet görevi vermek ya da bu görevi sona erdirmek konusundaki takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir. Kamu görevlerinin vekâleten yürütülmesi, hizmetin gerektirdiği durumlarda süreli olarak başvurulan bir yoldur.

3.4. Vekâleten Atanacak Memur Kurum İçinden, Başka Kurumdan veya Açıktan Seçilebilir mi?

Vekil üç yoldan belirlenebilir: aynı kurumdan, diğer kurumlardan ya da açıktan. Boş kadrolara açıktan vekil atanması ise 86. maddenin üçüncü fıkrasında sayılan kadrolarla (ilkokul öğretmenliği, tabiplik, ebelik ve hemşirelik gibi) sınırlıdır ve Maliye Bakanlığının iznine bağlıdır; mahallî idarelerde bu izin şartı aranmaz.

Kurum içinden ya da diğer kurumlardan gelen vekil, vekâlet süresince kendi kadrosunu korur. Vekâlet sona erdirildiğinde vekil, kendi (asıl) kadrosuna döner; vekâletin sona erdirilmesi bu nedenle bir kadro kaybı değil, kendi kadrosundaki göreve iadedir.

3.5. Vekâlet Onayını Kim Verir? Atamaya Yetkili Amir ve Onayın Dayanağı

Vekâlet edilen kadronun zam ve tazminatlarına hak kazanılabilmesi için vekâleten atamanın 86. maddeden bahisle ve atamanın vekâleten olduğu açıkça belirtilerek asili atamaya yetkili makam tarafından yapılması gerekir. Danıştay, vekâlet aylığı ve zam-tazminat taleplerinde bu unsurları aramış; onayda yer almadıklarında işlemi vekâleten atama değil görevlendirme saymıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da 27.01.2016 tarihli kararında, vekâlet aylığı, zam ve tazminatın ödenebilmesi için ilgili kadroya atamanın atamaya yetkili amirce 86. madde uyarınca yapılmış olması gerektiğini, bu yapılmadıkça tazminat şeklinde olsa dahi ödeme yapılamayacağını belirtti.

3.6. Vekil, Vekâlet Edilen Kadro İçin Aranan Nitelikleri Taşımalı mı? (657 m. 175)

Vekâlet aylığı yönünden evet: 657 sayılı Kanun'un 175. maddesi, aynı kurumdan ya da başka kurumlardan gelen vekile aylık verilebilmesini vekilin asil kadro için aranan nitelikleri taşımasına bağlar; 174. madde de vekâlet aylığı için görevin fiilen yapılmasını şart koşar.

Danıştay İDDK 13.02.2014 tarihli kararında, lise mezunu olduğu için satın alma müdürlüğü kadrosunun aradığı dört yıllık fakülte şartını taşımayan vekile vekâlet aylığı, zam ve tazminat ödenemeyeceğini kabul ederek İdare Mahkemesinin ısrar kararını bozdu. Bu karar ödeme uyuşmazlığına ilişkindir; vekâletin geçerliliği hakkında genel bir kural koymaz.

Şartların taşınmaması, vekâletin sona erdirilmesine karşı açılan davada da önem taşır: Danıştay 2. Daire 13.06.2019 tarihli kararında, kadro için öngörülen koşulları taşımayan vekilin, genel kabul görmüş hukuk kurallarına açıkça aykırı olmamak kaydıyla, belli bir sebebe dayanmaksızın her zaman asıl kadrosuna iade edilebileceğini kabul etti.

3.7. Vekil, Vekâlet Ettiği Görevin Yetkilerini Kullanır mı?

Disiplin amirliği yönünden evet. Danıştay 12. Daire 25.02.2025 tarihli kararında, Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin disiplin amiri kadrolarında görevlendirilenlere ve bu görevleri vekâleten yürütenlere, görevi yürüttükleri sürece disiplin amirliği yetkisi tanıyan hükmüne yönelik iptal istemini reddetti; vekâleten atama veya görevlendirmenin süreli, istisnai ve zorunlu bir tasarruf olduğunu belirtti. Vekilin bu yetkisi, görevi yürüttüğü süreyle sınırlıdır.

4. Vekâleten Görevlendirme Geçici Görevlendirmeden ve Naklen Atamadan Nasıl Ayrılır?

Vekâlette memur asli kadrosunda kalarak 657 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca başka bir görevi vekâleten yürütür; memurlar eliyle yürütülen vekâlette aylıksız vekâlet asıldır. Diğer iki işlemin dava usulü kardeş sayfalarda anlatılır.

4.1. Vekâlet ile Geçici Görevlendirme Farkı: Kadro Bağı, Süre ve Aylık

Vekâlet, 86. maddeye dayanır ve asıl memurun yokluğunda ya da boş kadroda o kadronun görevini yürütmeyi sağlar. Kurumlar arası geçici görevlendirme ise 657 sayılı Kanun'un ek 8. maddesi ile 375 sayılı KHK'nin ek 25. maddesinde ayrıca düzenlenir: memur, yurtdışında görevlendirilen güvenlik görevlileri hariç olmak üzere, aylığı ile diğer malî ve sosyal haklarını kurumundan alır; kadrosuyla ilişkisi, terfi ve emeklilik hakları devam eder. Bu işleme karşı dava geçici görevlendirmenin iptali davası sayfasında anlatılır.

4.2. Vekâlet ile Naklen Atama Farkı: Vekil Kendi Kadrosunda Kalır

Naklen atamada memur yeni bir kadroya geçer: 657 sayılı Kanun'un 76. maddesi, kurumlara memurları aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atama yetkisi verir. Vekâlette ise vekil kendi kadrosunda kalır ve vekâlet sona erdiğinde bu kadrodaki görevine döner. Naklen atamaya karşı dava naklen atama işleminin iptali davası sayfasında anlatılır.

5. Vekâleten Görevlendirme İptal Davasında Süre, Mahkeme ve Yürütmenin Durdurulması

Vekâleten görevlendirmeye ya da vekâletin sona erdirilmesine karşı iptal davası, özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayarak 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır.

Süre hesabının genel kuralları için idari davalarda 60 gün kuralı, yürütmenin durdurulmasının genel şartları için yürütmenin durdurulması şartları ve talep usulü, idareye başvuru için idareye başvuru ve zımni ret rehberlerine bakabilirsiniz; aşağıda yalnız vekâlete özgü usul kuralları yer alır.

5.1. Vekâlet İşlemine Karşı Dava Açma Süresi Kaç Gündür?

Dava açma süresi 60 gündür ve vekâlet işleminin size yazılı olarak bildirildiği tarihi izleyen gün işlemeye başlar. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 7, özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresini altmış gün olarak belirler. Anayasa madde 125 de idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başladığını öngörür.

Örneğin, vekâletinizin sona erdirildiğine ilişkin yazı size 03.03.2025 tarihinde tebliğ edildiyse süre 04.03.2025 günü işlemeye başlar ve 60 günlük süre 02.05.2025 günü dolar.

5.2. Vekâlet Davası Hangi İdare Mahkemesinde Açılır? Yetkili Mahkeme

Dava idare mahkemesinde açılır; yetkili mahkemeyi İYUK madde 33 kamu görevlisinin görev yerine göre belirler. Maddenin birinci fıkrası kamu görevlilerinin atanması ve nakillerine ilişkin davalarda yeni veya eski görev yeri idare mahkemesini, üçüncü fıkrası ise diğer özlük ve parasal haklara ilişkin davalarda ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesini yetkili kılar.

Vekâleten görevlendirmenin ya da vekâletin sona erdirilmesinin 33. maddenin birinci fıkrasındaki atanma ve nakil, ikinci fıkrasındaki görevlere son verilmesi veya üçüncü fıkrasındaki diğer özlük ve parasal haklara ilişkin davalardan hangisine girdiği kanun metninde açıkça belirtilmemiştir. Vekâlet nedeniyle görev yeriniz değiştiyse dilekçeyi vermeden önce yetkili idare mahkemesini bu üç fıkra karşısında ayrıca değerlendirin.

5.3. Vekâlet Davasından Önce İdareye Başvurmak Zorunlu mu? (İYUK m. 11)

Hayır, idareye başvurmadan doğrudan dava açabilirsiniz. İYUK madde 11'e göre işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini ya da yeni bir işlem yapılmasını dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan isteyebilirsiniz; bu başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.

İdare otuz gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır. Ret ya da ret sayılma hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır; süre baştan başlamaz.

Vekâleten atanma talebi gibi henüz yapılmamış bir işlem için İYUK madde 10 uyarınca idareye başvurabilirsiniz. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir.

5.4. Vekâlet Davası Açarken Yürütmenin Durdurulması (YD) Nasıl Talep Edilir?

İYUK madde 27'ye göre dava açılması, dava edilen işlemin yürütülmesini durdurmaz; vekâlet işleminin uygulanmasını engellemek için mahkemeden yürütmenin durdurulmasını istemeniz gerekir. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse, idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Anayasa madde 125 de aynı iki şartın birlikte gerçekleşmesini arar.

Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerin yürütülmesi idarenin savunması alınmadan da durdurulabilir; ancak kanun, kamu görevlilerine ilişkin bazı işlemleri bu kategorinin dışında tutar:

“Ancak, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.”

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 27, fıkra 2

Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir, ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdare mahkemesinin YD istemi hakkındaki kararına karşı, tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. YD kararı verilirse idare gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır ve bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

5.5. Vekâlet Davasında Harç, Avukatlık Ücreti ve Yargılama Giderleri

Vekâlet davasında harç, avukatlık ücreti ve yargılama giderlerinin tutarı için dava açacağınız tarihte yürürlükte olan güncel tarifeye bakmanız gerekir. Yürütmenin durdurulmasını isteyecekseniz teminat da gider planına girer: İYUK madde 27'ye göre adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.

6. Vekâleten Görevlendirme İptal Davası Hangi Nedenlerle Açılır?

Vekâleten görevlendirme ya da vekâletin sona erdirilmesi, yetki, şekil veya sebep yönünden hukuka aykırıysa iptal davasıyla ortadan kaldırılabilir. İYUK madde 2 iptal davasını, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat (amaç) yönlerinden biri ile hukuka aykırı olması nedeniyle menfaati ihlal edilenlerin açtığı dava olarak tanımlar. Mahkeme yalnız hukuka uygunluğu denetler; Anayasa madde 125'e göre yargı yetkisi hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz.

Vekâlet işlemine karşı açılan davada üç hukuka aykırılık yönü öne çıkar; ayrıca başka memur lehine yapılan vekâleten görevlendirme de dava konusu olabilir:

• Yetki: vekâleten atamanın, vekâlet edilen kadroya asaleten atama yapmaya yetkili makam tarafından yapılması.
• Şekil: onayda 657 sayılı Kanun'un 86. maddesine dayanıldığının ve atamanın vekâleten olduğunun açıkça belirtilmesi.
• Sebep: vekâlet verme ve sona erdirme yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı kullanılması ve somut gerekçeye dayanması.
• Başka memur lehine işlem: yerinize ya da boş kadroya yapılan vekâleten görevlendirmeye karşı dava.

Yetki ve şekil ölçütleri, aşağıdaki Danıştay kararlarında vekâlet aylığı ile vekâlet edilen kadroya ait zam ve tazminat istemleri bakımından, yani işlemin vekâleten atama sayılıp sayılmayacağı yönünden aranmıştır.

6.1. Yetki Yönünden Aykırılık: Vekâleten Atamayı Yetkili Makam Yapmalı

Vekâleten atama, vekâlet edilen kadroya asaleten atama yapmaya yetkili amir (kararlardaki ifadeyle "asili atamaya yetkili makam") tarafından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 86. maddesi uyarınca yapılmalıdır. Yetkili amir dışındaki bir makamın görevlendirmesi, Danıştay kararlarında 86. madde uyarınca yapılmış vekâleten atama olarak kabul edilmemiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 27.01.2016 tarihli kararında, kaymakamlık işlemiyle müdür vekilliği yürüten davacı yönünden ilgili kadroya yetkili amirce 86. madde uyarınca yapılmış bir atama bulunmadığını belirterek vekâlet aylığı, zam ve tazminat ödenemeyeceğini kabul etti.

Dava açmadan önce vekâlet onayını, vekâleti kaldıran işlemi ve yerinize yapılan görevlendirmeyi imzalayan makamın vekâlet edilen kadroya atamaya yetkili amir olup olmadığını kontrol edin. Yetki eksikliği, İYUK madde 2'de sayılan iptal sebeplerinden biridir.

6.2. Şekil Yönünden Aykırılık: Onayda 86. Madde ve «Vekâleten» İbaresi

Vekâleten atama onayında 657 sayılı Kanun'un 86. maddesine dayanıldığı ve atamanın vekâleten yapıldığı açıkça yazılmalıdır; bu ibareler bulunmayan onay, Danıştay kararlarında vekâleten atama değil görevlendirme sayılmıştır.

Danıştay 2. Daire 30.01.2012 tarihli kararında, vekâlet edilen kadronun zam ve tazminatlarına hak kazanılabilmesi için boşalan kadroya yapılacak atamanın 86. maddeden bahisle ve vekâleten olduğu açıkça belirtilerek asili atamaya yetkili makam tarafından bizzat yapılması gerektiğini açıkladı; bakanlık olurunu ise görevlendirme saydı.

6.3. Sebep Yönünden Aykırılık: Vekâlette Kamu Yararı, Hizmet Gereği ve Somut Gerekçe

İdarenin 86. madde uyarınca vekâlet verme ve sona erdirme yetkisi takdire dayanır; bu takdir kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir.

Bu sınırın hangi olgularla aşıldığını İDDK'nin 2018 kararı gösterir; kararın üç olgusu aşağıda, takdir sınırı başlığında anlatılmıştır.

Danıştay 2. Daire ise 26.01.2017 tarihli kararında, memurun hizmetine asıl kadrosunda ihtiyaç duyulmasını hizmet gereği saydı ve takdirin hukuka aykırı kullanıldığını gösteren hukuken geçerli bilgi ve belge bulunmadığı için vekâletin sona erdirilmesini hukuka uygun buldu.

Sebep iddianızı belgeyle kurun: disiplin cezası bulunmadığını, başarısızlığınızın açık ve somut biçimde ortaya konulmadığını ve yerinize yine vekâleten atama yapıldığını gösterin; idare hizmet gereği ileri sürerse takdirin hukuka aykırı kullanıldığını hukuken geçerli bilgi ve belgeyle ortaya koyun.

6.4. Başka Memur Lehine Yapılan Vekâleten Görevlendirme Dava Edilebilir mi?

Evet; başka bir memur lehine yapılan vekâleten görevlendirme menfaatinizi etkiliyorsa iptal davası açabilirsiniz, ancak Danıştay idarenin seçme yetkisini yargı kararıyla belirli bir kişi lehine kullandırmaz.

Danıştay 5. Daire 11.02.2019 tarihli kararında, vekâleti sona erdirilen memurun yerine yapılan atamayı da iptal eden İdare Mahkemesi kararını bozdu; idarenin en uygun kişiyi seçme yetkisi yargı kararıyla belirli bir kişi lehine kullandırılamaz.

Danıştay 2. Daire 08.01.2020 tarihli kararıyla, başkalarının vekâleten atanmasını emsal gösteren davacının atanma talebini, vekâleten yapılan atamaların asaleten atamada emsal teşkil etmeyeceği gerekçesiyle reddeden İdare Mahkemesi kararını onadı.

7. Vekâlet Görevinin Sona Erdirilmesine Karşı İptal Davası Açılabilir mi?

Evet; vekâletin sona erdirilmesi bir idari işlemdir ve 657 sayılı Kanun'un 86. maddesindeki takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğundan iptal davasıyla denetlenir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) 2. maddesine göre yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olan idari işlemlerin iptali, menfaati ihlal edilen kişi tarafından istenebilir. Vekâlet görevi sona erdirilen memur, hem görevlendirme onayının iptaline ilişkin işleme hem de yerine yapılan vekâleten görevlendirmeye karşı dava açabilir.

İDDK ve Danıştay 2. Daire, bu iki işlemin birlikte dava edildiği uyuşmazlıklarda işin esasına girerek takdir yetkisinin nasıl kullanıldığını inceledi. Danıştay 2. Daire'ye göre 657 sayılı Kanun'un 86. maddesi idareye vekâleten atama konusunda takdir yetkisi verir; bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığı kanıtlanırsa ya da mahkemece saptanırsa işlem sebep ve maksat yönlerinden hukuka aykırı hâle gelir ve iptal edilir.

Sonuç olaya göre değişir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK), aşağıda anlatılan üç olgunun bulunduğu olayda vekâletin sona erdirilmesini hukuka aykırı buldu. Vekâlet edilen kadronun şartlarını taşımayan vekil yönünden ise Danıştay 2. Daire idareye geniş takdir yetkisi tanıdı; öğrenim şartı gerekçesiyle sona erdirilen bir vekâlete karşı açılan davayı da E. 2016/7618, K. 2019/7347 sayılı, 19.12.2019 tarihli kararıyla reddetti.

7.1. Vekâletin Sona Erdirilmesinde Takdir Sınırı: İDDK 2018 Kararındaki Üç Olgu

İdare vekâleten görevlendirme yapma ve bu görevi geri alma konusunda takdir yetkisine sahiptir; İDDK'ye göre bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir.

“Bu madde ile idarelere kamu görevlilerinin vekaleten atanmaları konusunda takdir yetkisi tanınmış ise de, bu yetkinin kullanılmasının kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, bu açıdan yargı denetimine tabi bulunduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.”

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2016/2865, K. 2018/2121, 02.05.2018

Olayda araştırmacı kadrosundaki davacının il müdür yardımcılığı vekâleti geri alınmış, göreve 86. madde uyarınca bir öğretmen vekâleten getirilmişti. İdare Mahkemesi, vekâletin kazanılmış hak oluşturmadığı ve idarenin yargı kararıyla zorlanamayacağı gerekçesiyle davayı reddetti ve Danıştay 5. Daire'nin 08.06.2015 tarihli, E. 2013/7999, K. 2015/6164 sayılı bozma kararına karşın ilk kararında ısrar etti. İDDK ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu: davacının görevden alınmasını gerektiren bir disiplin cezası yoktu, görevinde başarısız ve verimsiz olduğu açık ve somut biçimde ortaya konulmamıştı ve yerine asaleten değil yine vekâleten atama yapılmıştı. Kurul bu üç olgudan, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmadığı sonucuna vardı.

Bozmaya uyan İdare Mahkemesi, davayı yeni vekile ihbar ettikten, yani davanın sonucundan etkilenecek kişiye bildirdikten sonra aynı üç olguya dayanarak işlemi iptal etti; Danıştay 2. Daire, E. 2021/15902, K. 2022/363 sayılı, 10.02.2022 tarihli kararında idarenin temyiz istemini reddederek bu iptal kararını oybirliğiyle onadı. Böylece ilk derecede reddedilen dava iptal kararıyla sonuçlandı.

7.2. Vekâlet Edilen Kadronun Niteliklerini Taşımayan Vekil Gerekçesiz Alınabilir mi?

Evet, Danıştay 2. Daire'ye göre bu durumdaki vekil gerekçe gösterilmeden alınabilir: vekil, kadro için öngörülen koşulları taşımıyorsa idare, genel kabul görmüş hukuk kurallarına açıkça aykırılık taşımamak kaydıyla onu belli bir sebebe dayanmaksızın her zaman vekâlet ettiği görevden alıp asıl kadrosuna iade edebilir.

Danıştay 2. Daire'nin E. 2016/12005, K. 2019/3675 sayılı, 13.06.2019 tarihli kararındaki olayda öğretmen kadrosundaki davacının, bir rehabilitasyon merkezinde 86. madde uyarınca yürüttüğü kuruluş müdürlüğü vekâletinin onayı geri alınmıştı. İdare Mahkemesi, davacı hakkında inceleme ya da soruşturma bulunmadığını ve hizmetinden verim alınamadığının somut gerekçelerle ortaya konulmadığını belirterek işlemi iptal etti. Daire bu kararı bozdu: davacı asilde aranan şartları taşımadığından idarenin geniş takdir yetkisi vardı ve idare, hizmetin kadro koşullarını taşımayan personel eliyle yürütülmesi için yargı kararıyla zorlanamazdı.

Danıştay 2. Daire'nin bu kararı ile İDDK kararı farklı olaylara ilişkindir ve her biri kendi gerekçesiyle okunmalıdır. Pratik sonuç şudur: vekâlet ettiğiniz kadro için asilde aranan şartları taşıdığınızı gösteren belgeleri dava dosyasına koyun.

7.3. Asıl Kadronuzda Hizmet İhtiyacı Gerekçesiyle Vekâlet Sona Erdirilebilir mi?

Evet, idare kendi (asıl) kadronuzda hizmetinize ihtiyaç duyduğunu ileri sürerek vekâleti sona erdirebilir; takdirin hukuka aykırı kullanıldığını gösteren hukuken geçerli bilgi ve belge bulunmadığında bu ihtiyaç hizmet gereği sayılmıştır.

Danıştay 2. Daire'nin E. 2016/2207, K. 2017/307 sayılı, 26.01.2017 tarihli kararındaki olayda başmüfettiş kadrosundaki davacının il müdürlüğü vekâleti 25.02.2014 tarihli işlemle sona erdirilmiş, aynı tarihli bir başka işlemle göreve başka bir müdür vekâleten getirilmişti. İdare Mahkemesi, idarenin asli kadroya ihtiyaç iddiasını somut olarak ortaya koyamadığı gerekçesiyle iki işlemi iptal etti. Daire bu kararı bozdu: hizmetin etkin ve verimli yürütülmesi ve davacının hizmetine ihtiyaç duyulması hizmet gereğiydi; takdirin hukuka aykırı kullanıldığına dair hukuken geçerli bilgi ve belge ortaya konulmamıştı.

Bu davada İdare Mahkemesinin idareden somut ihtiyaç göstermesini beklemesi Danıştay'da karşılık bulmadı; Daire, takdirin hukuka aykırı kullanıldığını gösteren hukuken geçerli bilgi ve belge aradı. İDDK ise yerine asaleten değil yine vekâleten atama yapılmasını, takdirin hizmet gereği doğrultusunda kullanılmadığını gösteren olgular arasında saydı.

7.4. Yerine Başkası Vekâleten Atanırsa Yeni Vekil Davaya İhbar Edilir

Yerinize vekâleten görevlendirilen kişinin görevlendirmesinin iptalini de istiyorsanız dava ona ihbar edilir; İDDK, bu davanın sonucundan yeni vekilin menfaatinin etkileneceğini ve İdare Mahkemesinin ihbardan sonra karar vermesi gerektiğini belirtti.

İDDK'ye göre 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca davanın ihbarında HMK hükümleri uygulanır; HMK m. 63'e göre davanın kendisine ihbar edildiği kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı olan taraf yanında davaya katılabilir. Bu nedenle dava yeni vekile ihbar edilerek karara bağlanmalıdır.

İDDK kararına konu davada ihbardan sonra yapılan yargılama iptalle sonuçlandı; ancak yeni vekilin görevlendirilmesi her davada iptal edilmez: Danıştay 2. Daire 26.01.2017 tarihli kararında, vekâleti sona erdirilen başmüfettişin yerine yapılan vekâleten görevlendirmede de hukuka aykırılık görmedi.

Dava dilekçesinde iki işlemi ayrı ayrı gösterin: vekâlet onayınızın iptaline ilişkin işlem ve yerinize yapılan görevlendirme işlemi. Yeni vekilin adını ve görevlendirme işleminin tarih ve sayısını yazmanız, mahkemenin ihbarı yapabilmesini kolaylaştırır.

8. Mahkeme Vekâlet Davasında Neyi Denetler? Danıştay Yaklaşımı ve Deliller

Mahkeme, vekâlet işleminin hukuka uygun olup olmadığını, özellikle takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını denetler; yerindelik denetimi yapmaz ve idareyi vekâlet vermeye zorlayamaz.

8.1. Vekâlette Takdir Yetkisi Sınırsız mıdır? Kamu Yararı ve Hizmet Gerekleri

Hayır, vekâlette takdir yetkisi sınırsız değildir. 657 sayılı Kanun'un 86. maddesi idareye vekâlet verme ve sona erdirme konusunda takdir yetkisi tanır; Danıştay 2. Daire, tedviren ve vekâleten görevlendirmelerde bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğunu ve özellikle işlemin sebep ve maksat unsurları yönünden yargı denetimine tabi bulunduğunu belirtti.

Danıştay 2. Daire'nin E. 2016/7618, K. 2019/7347 sayılı, 19.12.2019 tarihli kararına göre idareye, bir memurun görevinden süreli olarak ayrılması ya da boş bir kadroya asaleten atama yapılıncaya kadar hizmetin sürekliliğini sağlamak amacıyla vekâlet görevi verme veya bu görevi sona erdirme konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Bu davada bir kadın konukevinde kuruluş müdür vekili olan hemşirenin vekâleti, yönetmelikte aranan mezuniyet şartını taşımadığı gerekçesiyle sona erdirilmişti; Daire, takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığı yolunda bir tespit bulunmadığını belirterek davayı ve dayanak yönetmelik hükmünün iptali istemini oybirliğiyle reddetti.

Takdir yetkisinin sınırını aşan bir işlemin iptal edildiği örnek, yukarıda anlatılan İDDK 2018 kararıdır.

8.2. Vekâlet Davasında Mahkeme Yerindelik Denetimi Yapmaz

İdare mahkemesi vekâlet işleminin hukuka uygunluğunu denetler; idarenin yerine geçerek kimin vekil olacağına karar veremez. Anayasa bu sınırı açıkça koyar:

“Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz.”

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası madde 125

İYUK'un 2. maddesine göre idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimiyle sınırlıdır; idari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremez.

Danıştay 5. Daire de E. 2016/18560, K. 2019/904 sayılı kararında adaylar arasında liyakat karşılaştırmasına dayanan iptal kararını bozdu: idare, kariyer ve liyakat ilkelerini gözeterek her zaman asaleten atama yapabilir.

Dilekçenizde «ben daha uygun adayım» karşılaştırmasına dayanmak yerine işlemin sebep ve maksat yönünden hukuka aykırılığını somut olgularla gösterin.

8.3. İdare Vekâlet Vermeye veya Vekâleten Atamaya Zorlanabilir mi?

Hayır, idare vekâlet vermeye yargı kararıyla zorlanamaz. Danıştay 2. Daire'ye göre idare, boş kadrolara ait görevlerin gördürülmesi için vekâleten görevlendirme yapma konusundaki takdir yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararıyla zorlanamaz.

657 sayılı Kanun'un 86. maddesinin altıncı fıkrası, yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevlerin lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebileceğini öngörür. Vekâlet vermek bu nedenle idarenin değerlendirmesine bırakılmış bir yetkidir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun (İDDK) E. 2014/1173, K. 2016/87 sayılı, 27.01.2016 tarihli kararındaki olayda, kaymakamlık işlemiyle yaklaşık 3,5 yıl müdür vekilliği yürüten davacı, atamaya yetkili amirce 86. madde uyarınca vekâleten atanmayı ve vekâlet aylığı ile zam ve tazminat ödenmesini istemişti. İdare Mahkemesi davayı kısmen kabul etti ve Danıştay 2. Daire'nin bozmasına karşın kararında ısrar etti. İDDK ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu: idareye davacıyı vekâleten atama yolunda bir zorunluluk yüklenemezdi ve 86. madde uyarınca atama yapılmadıkça vekâlet aylığı, zam ve tazminat, tazminat şeklinde olsa dahi ödenemezdi.

8.4. Vekâlet Kazanılmış Hak mıdır? Uzun Süre Vekâlet Etmek Atanma Hakkı Vermez

Hayır, vekâlet kazanılmış hak değildir. Vekâlet, size o görevde kalma ya da vekâlet ettiğiniz kadroya asaleten atanma hakkı vermez; asıl olan, kadroya kariyer ve liyakat ilkelerine göre asaleten atamadır.

Uzun süre vekâlet etmek sonucu değiştirmez: İDDK, uzun süre müdür vekilliği yürüten davacının vekâleten atanma talebinin reddinde hukuka aykırılık görmedi; Danıştay 5. Daire de vekâleti iki yılı aşan davacının deneyimine dayanan iptal kararını bozdu.

Başkalarının vekâleten atanmış olması da emsal oluşturmaz: Danıştay 2. Daire, vekâleten yapılan atamaların asaleten atamada emsal teşkil etmeyeceğini belirten ret kararını onadı.

Vekâletin kazanılmış hak olmaması, sona erdirme işleminin denetlenemeyeceği anlamına gelmez. İDDK kararındaki davada İdare Mahkemesi davayı tam da bu gerekçeyle reddetmişti; Kurul ısrar kararını bozdu ve aynı dava sonunda iptal kararıyla sonuçlandı.

8.5. Vekâletin Sona Erdirilmesi Davasında Hangi Belge ve Deliller Sunulur?

Dava dosyasına vekâlet onayını, sona erdirme işlemini, yerinize yapılan görevlendirme işlemini ve takdir yetkisinin hizmet gereği dışında kullanıldığını gösteren belgeleri koyun. Kararlarda belirleyici olan olgular şunlardır:

• Vekâlet onayı ve sona erdirme işlemi, işlemin size yazılı bildirildiği tarihle birlikte.
• Vekâlet ettiğiniz görevden alınmanızı gerektiren bir disiplin cezası bulunmadığını gösteren kayıt.
• Vekâlet süresince başarısız ya da verimsiz olduğunuza ilişkin açık ve somut bir tespit yapılmadığını gösteren belgeler.
• Yerinize asaleten mi yoksa yine vekâleten mi atama yapıldığını gösteren işlem.
• Vekâlet edilen kadro için asilde aranan şartları taşıdığınızı gösteren belgeler.
• İdarenin kendi (asıl) kadronuzda hizmetinize ihtiyaç duyduğu iddiasına karşı hukuken geçerli bilgi ve belgeler.

Vekâlet onayının biçimi de delildir. Danıştay 2. Daire, E. 2008/1600, K. 2012/392 sayılı kararında bakanlık oluruyla şube müdürlüğünü yürüten öğretmenin durumunu vekâleten atama değil görevlendirme saydı. Onay belgenizde 86. maddenin ve "vekâleten" ibaresinin bulunup bulunmadığını kontrol edin.

9. Vekâlet Davası Kazanılırsa veya Vekâlet Sona Ererse Ne Olur? Asıl Kadro ve Aylık

İptal kararı verilirse idare, karara uygun işlemi gecikmeksizin ve kararın tebliğinden başlayarak en geç 30 gün içinde kurmak zorundadır; vekâlet sona ererse memur kendi (asıl) kadrosundaki görevine döner.

Vekâlet aylığı ise yalnız 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 86'ya göre yapılmış bir vekâleten atamada gündeme gelir; memurlar eliyle yürütülen vekâlette aylıksız vekâlet asıldır. Davada vekâlet onayının iptali ile yerinize görevlendirilen kişinin vekâleten görevlendirilmesine ilişkin işlemin iptali birlikte istenebilir.

9.1. Vekâlet İşlemi İptal Edilirse İdarenin 30 Günlük Uygulama Yükümlülüğü

İdare mahkemesi vekâletin sona erdirilmesini iptal ederse idare, kararın gereğine göre gecikmeksizin işlem tesis etmekle yükümlüdür ve bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak 30 günü geçemez. Aynı yükümlülük yürütmenin durdurulması kararları için de geçerlidir.

“Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 28, fıkra 1

İDDK kararına uyan idare mahkemesinin vekâlet onayının ve yerine yapılan görevlendirmenin iptaline ilişkin kararı, Danıştay 2. Daire'nin 10.02.2022 tarihli kararıyla onanmıştır.

İdare karara göre işlem tesis etmez ya da eylemde bulunmazsa idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Kararın süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde de tazminat davası yalnız ilgili idare aleyhine açılır.

9.2. Vekâlet Sona Erince Memur Asıl Kadrosunda Görevine Döner

Vekâlet sona erdiğinde memur, vekâleten yürüttüğü görevden ayrılır ve asıl kadrosundaki görevine döner. Danıştay kararlarına konu olaylarda vekâletin sonlandırılması, memuru asıl kadrosuna döndüren ya da iade eden işlemle yapılmıştır.

Kararlarda vekâletin sona ermesine yol açan üç durum öne çıkar:

• Kadroya asaleten atama: vekâleten atama yapılan kadroya asaleten atama vekâleti ortadan kaldırır (Danıştay 5. Daire).
• Asilde aranan şartların bulunmaması: kadro için öngörülen koşulları taşımayan vekil, açıkça hukuka aykırı olmamak kaydıyla belli bir sebebe dayanmaksızın asıl kadrosuna iade edilebilir (Danıştay 2. Daire).
• Hizmet gereği: memurun hizmetine asıl kadrosunda ihtiyaç duyulması hizmet gereğidir; takdirin hukuka aykırı kullanıldığına dair geçerli bilgi ve belge yoksa işlem hukuka uygundur (Danıştay 2. Daire).

Sona erdirme her durumda hukuka uygun değildir; İDDK'nin sona erdirmeyi hukuka aykırı bulduğu olaydaki üç olgu, yukarıda takdir sınırı başlığında anlatılmıştır.

9.3. Vekâlet Aylığı Hangi Hâllerde Ödenir?

Vekâlet aylığı, 657 sayılı Kanun madde 86'ya göre usulüne uygun bir vekâleten atama yapılmışsa ödenebilir; memurlar eliyle yürütülen vekâlette aylıksız vekâlet asıldır. Madde 174 görevin fiilen yapılmasını, madde 175 fıkra 2 ise kurum içinden veya diğer kurumlardan vekâlet edenlerde vekilin asilde aranan şartları taşımasını zorunlu kılar.

Onayla (olur), yetki verilerek ya da görevlendirmeyle yürütülen görev vekâleten atama sayılmaz. İDDK'nin iki kararına göre madde 86'ya göre atama yapılmadıkça tazminat şeklinde olsa dahi vekâlet aylığı ödenemez; Danıştay 11. ve 12. Daire kararları da aynı yöndedir.

Aylığın hesaplanması ve alacak davası Vekâlet Aylığı ve İkinci Görev Aylığı Alacağı Davası sayfasının konusudur.

10. Vekâleten Görevlendirme Davasında Emsal Danıştay Kararları

Vekâletin sona erdirilmesini doğrudan konu alan ulaşılabilen Danıştay kararı sınırlıdır; aşağıdaki kararlar sona erdirme, idarenin zorlanamaması ve atama ile görevlendirme ayrımında yön gösterir.

Kararlardan iki pratik sonuç çıkar. Sona erdirme işleminde idarenin dayandığı gerekçe ile sizin vekâlet edilen kadronun şartlarını taşıyıp taşımadığınız incelenir; aylık ya da tazminat istemlerinde ise önce görevin madde 86'ya göre vekâleten atamayla verilip verilmediğine bakılır.

11. Vekâleten Görevlendirme İptal Davası Dilekçesi: Bulunması Gerekenler ve Örnek

Dilekçede iptalini istediğiniz işlemi, tebliğ tarihini, hukuka aykırılık sebeplerini ve istemi açıkça yazmalısınız; yerinize başkası vekâleten görevlendirildiyse o işlemin iptalini de ayrıca istemelisiniz.

Dava, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır. Dava açmak işlemin yürütülmesini durdurmaz; yürütmenin durdurulmasını ayrıca isteyebilirsiniz ve bunun için telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırı olması birlikte aranır.

Vekâlet davasında dilekçeyi güçlendiren, olaydaki somut unsurlardır: disiplin cezasının bulunmaması, başarısızlığın açık ve somut biçimde ortaya konulmaması ve yerinize yine vekâleten atama yapılması. İdare hizmet gereğini ve asıl kadrodaki ihtiyacı ileri sürerse, takdirin hukuka aykırı kullanıldığını bilgi ve belgeyle göstermeniz gerekir.

11.1. Vekâlet İptal Dilekçesinde Konu, Açıklamalar ve Sonuç-İstem Nasıl Yazılır?

KONU bölümünde vekâlet onayının iptaline ya da vekâletin sona erdirilmesine ilişkin işlemin tarih ve sayısıyla iptali istenir; yerinize yapılan vekâleten görevlendirme varsa o işlem de tarih ve sayısıyla ayrıca gösterilir.

AÇIKLAMALAR bölümü numaralı maddelerle şu olguları içerir:

• kendi (asıl) kadronuz, vekâleten yürüttüğünüz görev ve vekâlet onayının tarih ve sayısı;
• sona erdirme işleminin tarih ve sayısı ile size tebliğ edildiği tarih;
• vekâlet süresince hakkınızda disiplin cezası bulunmadığı ve başarısızlığınızın somut olarak ortaya konulmadığı;
• yerinize asaleten değil yine vekâleten atama yapıldığı;
• varsa vekâlet ettiğiniz kadro için asilde aranan şartları taşıdığınız.

HUKUKİ SEBEPLER bölümünde İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 2 uyarınca işlemin sebep ve maksat yönünden hukuka aykırılığı ile 657 sayılı Kanun madde 86 ile tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı ve yargı denetimine tabi olduğu yazılır. SONUÇ VE İSTEM bölümünde işlemlerin iptali istenir; yeni vekilin adı ve görevi belirtilerek davanın ona ihbarı talep edilir, çünkü İDDK yeni vekilin menfaatinin davanın sonucundan etkileneceğini kabul etmiştir.

11.2. Vekâletin Sona Erdirilmesine Karşı Dava Dilekçesi Örneği

Vekâletin sona erdirilmesine karşı dilekçe idare mahkemesine hitaben yazılır ve sona erdirme işlemi ile yerinize yapılan vekâleten görevlendirmenin iptalini birlikte ister. Köşeli parantezli alanları kendi olayınıza göre doldurun; olayınızda bulunmayan iddiaları çıkarın.