Yöneticilikten Alınma İptal Davası: Somut Neden ve Süre

Yöneticilikten alınma iptal davası, şube müdürü, daire başkanı, genel müdür yardımcısı ya da genel sekreter gibi yönetici kadrosundaki bir memurun bu görevden alınıp başka, çoğu kez daha alt bir kadroya atanmasına karşı idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır. Karar metinlerinde bu işlem, memurun yönetici kadrosundaki görevinden alınarak şube müdürü, uzman ya da mühendis olarak atanması biçiminde anlatılır.

Yönetim kurulu üyesinin görevden alınmasını ya da okul yöneticisinin görev süresinin dolmasını arıyorsanız bu rehber sizin durumunuzu anlatmaz; konu, 657 sayılı Kanun'a tabi yönetici memurun alt göreve atanmasıdır.

657 sayılı Kanun madde 76/1 kurumlara memurları aynı ya da daha üst dereceli, başka kadrolara naklen atama yetkisi tanır; Danıştay İDDK bu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğunu ve yargı denetimine tabi bulunduğunu belirtmiştir.

Bu davalarda idare mahkemesi kararlarına karşı başvuru yolu bölge idare mahkemesidir (BİM); BİM kararlarının temyiz incelemesini, incelenen kararlarda Danıştay 2. Daire yapmıştır. BİM, temyiz üzerine verilen bozma kararına uymayıp ilk kararında direnirse buna ısrar kararı denir; ısrar kararının incelemesi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (İDDK) görevidir.

1. Yöneticilikten Alınma Nedir? Hangi Yönetici Görevleri ve İşlemler Kapsamdadır

Yöneticilikten alınma, yönetici kadrosundaki memurun bu görevden alınıp başka, çoğu kez daha alt bir kadroya atanmasıdır; dava konusu işlem, karar metinlerinde çoğunlukla tek işlemde «görevden alınarak... atanması» olarak geçer. Danıştay İDDK'nın 25.11.2021 tarihli kararında (E. 2021/1152) genel müdür yardımcılığı görevinin sonlandırılması ile mühendis kadrosuna atanma ayrı işlemlerle yapılmış ve birlikte dava edilmiştir.

Bu işlem İYUK madde 2, fıkra 1 (a) kapsamında iptal davasına konu olur: idari işlem yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri bakımından hukuka aykırıysa, menfaati ihlal edilen memur işlemin iptalini isteyebilir. Mahkeme yalnız hukuka uygunluğu denetler; işlemi yerindelik yönünden incelemez ve idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde karar veremez (İYUK madde 2, fıkra 2).

Davanın merkezindeki soru somut nedendir. Somut neden, memurun başarısız ve yetersiz olduğunu ya da hizmete etkisi olan bir eylem, tutum veya davranışını gösteren ve idarece dosyaya sunulan tespittir. Danıştay kararları bu tespitin yokluğuna farklı sonuçlar bağlar; bir kısmı idareden somut neden arar, bir kısmı ise takdirin kamu yararına aykırı kullanıldığına dair belge bulunmadığı gerekçesiyle idare lehine sonuçlanır.

1.1. Görevden Alma ve Alt Göreve Atama Tek İşlemde Yapılır

İncelenen bir kararda genel müdür yardımcısının görevden alınması ve şube müdürü olarak atanması tek işlemle yapılmış, bölge idare mahkemesi bu işlemde idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığına dair bilgi ve belge bulunmadığını belirtmiştir.

İşlem iki yönlüdür ve mahkeme bu iki yönü ayrı değerlendirebilir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığında genel müdür yardımcısının görevden alınıp çevre ve şehircilik uzmanı olarak atandığı olayda idare mahkemesi, görevden alma yönünden davayı reddetmiş, uzman olarak atama yönünden işlemi iptal etmişti. Danıştay 2. Daire 01.11.2024 tarihli kararında görevden alma işlemini de hukuka aykırı buldu ve BİM kararını bozdu.

Görevden alma ve atama bazen ayrı yazılarla yapılır. İDDK'nin incelediği bir olayda içmesuyu ve kanalizasyon idaresindeki genel müdür yardımcısı, görevinden alınmasına ilişkin işlem ile mühendis kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin ikisinin de iptalini istemişti. Dilekçenizde hem görevden alma hem atama kısmını dava konusu yapmanız, mahkemenin iki yönü ayrı ayrı inceleyebilmesini sağlar.

1.2. Hangi Yönetici Kadroları Bu Davanın Konusudur? Şube Müdürü, Daire Başkanı, Genel Müdür Yardımcısı

Davaya konu yönetici kadroları Danıştay kararlarında çoğunlukla daire başkanı ve genel müdür yardımcısıdır; üniversite genel sekreteri ise bir kararda (22.10.2020) geçer; memur bu görevlerden alınıp şube müdürü, uzman, mühendis ya da sekreter kadrosuna atanır. Şube müdürü kadrosu, incelenen Danıştay İDDK kararlarında daire başkanının görevinden alınarak atandığı kadro olarak da geçer.

Danıştay kararlarına konu olan başlıca görevden alma ve atama biçimleri şunlardır:

• Büyükşehir belediyesinde daire başkanının 1. dereceli şube müdürü kadrosuna ya da şube müdürü olarak atanması (Danıştay İDDK, 26.11.2020 ve 22.04.2021 tarihli kararlar).
• İçmesuyu ve kanalizasyon idaresinde genel müdür yardımcısının mühendis kadrosuna atanması (Danıştay İDDK, 25.11.2021).
• Genel müdür yardımcısının aynı idarede uzman olarak atanması (Danıştay 2. Daire, 08.06.2023).
• Üniversite genel sekreterinin Arkeoloji Enstitüsüne Enstitü Sekreteri olarak atanması (Danıştay 2. Daire, 22.10.2020).
• Üniversitede Öğrenci İşleri Daire Başkanının Yüksekokul Sekreteri olarak atanması (Danıştay 2. Daire, 17.12.2020).

Kadro unvanı değişse de denetim ölçütü aynıdır: mahkeme, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılıp kullanılmadığına bakar.

1.3. Memuru Görevden Alma Yetkisi Kime Aittir? Atamaya Yetkili Merci

Memuru yönetici görevinden alma yetkisi, o kadroya atama yetkisini kullanan mercie aittir. 3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticilerinin Atanmalarına İlişkin Usûl ve Esaslar ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûlleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi madde 2'ye göre kararnameye ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerdeki kadrolara Cumhurbaşkanı kararıyla atama yapılır. Cetvellerde sayılmayan kadrolara ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı, bakan ya da atamaya yetkili amirler atama yapar; Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakan bu yetkiyi alt kademedeki yöneticilere devredebilir.

Danıştay 2. Daire 01.11.2024 tarihli kararında, Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresinde davacıyı daire başkanı kadrosuna takdir yetkisiyle atayan idarenin bu yetkisinin görevden almayı da kapsadığını belirtti. Bu idarede daire başkanları, kuruluş kanununa göre genel müdürün teklifi, yönetim kurulunun kararı ve büyükşehir belediye başkanının onayıyla atanır.

İşlemi kimin yaptığını belirlemek, davayı doğru idareye karşı açmanız ve yetki unsurunu denetletmeniz için gereklidir; yetki, İYUK madde 2'deki iptal sebeplerinden biridir.

1.4. Yöneticilikten Alınma ile Görevden Uzaklaştırma Aynı Şey Değildir

Danıştay 5. Daire'nin E. 2002/4105, K. 2005/4695 sayılı kararında temyize konu İdare Mahkemesi kararının gerekçesi, 657 sayılı Kanun madde 137 uyarınca görevden uzaklaştırmanın kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevi başında kalmasında sakınca görülen memurlar hakkında alınan ihtiyati bir tedbir olduğudur. Karara konu olay, bir kadastro müdür yardımcısının bu tedbirle görevinden uzaklaştırılmasıdır.

İYUK madde 33 de görevden uzaklaştırma davalarını atama ve nakil davalarından ayrı bir yetki kuralına bağlar.

2. Görevden Alınan Yönetici Ne Yapmalı? Özet Kurallar ve Adımlar

Görevden alınan yönetici önce işlemin türünü ve yazılı bildirim tarihini belirler, ardından bildirimi izleyen günden başlayarak dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açar; İYUK madde 7, fıkra 1 özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde dava açma süresini Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gün olarak belirler.

Davanın sonucu çoğu kez idarenin görevden almayı gerektiren somut bir tespiti dosyaya sunup sunamamasına bağlıdır. Hakkınızda soruşturma ve disiplin cezası bulunmadığını, görevinizde başarısız ya da yetersiz olduğunuza dair belge olmadığını gösteren kayıtlar bu yüzden önemlidir.

2.1. Gerekçesiz Görevden Alma İptal Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Yol Haritası

Gerekçesiz görevden alma iptal davası, bildirim tarihinin tespitinden kararın uygulanmasının izlenmesine kadar yedi adımda yürür:

1. Görevden alma ve atama yazısının size yazılı olarak bildirildiği tarihi ve atandığınız kadroyu not edin; dava süresi bu bildirimi izleyen gün başlar (İYUK madde 7, fıkra 2 (a)).
2. İşlemin dayanağını ve gerekçesini (yönetim kurulu kararı, onay, olur) idareden isteyin; Danıştay İDDK'nin 22.04.2024 tarihli kararında belirleyici olan, idarenin davacının görevinden alınmasını gerektirecek haklı bir sebep ya da somut bir tespit sunup sunamamasıdır.
3. İsterseniz dava açmadan önce işlemin kaldırılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan isteyin; bu başvuru işleyen süreyi durdurur ve 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK madde 11).
4. İYUK madde 7'deki dava açma süresi içinde idare mahkemesinde görevden alma ve atama işlemlerinin iptalini isteyin; yetkili mahkemeyi İYUK madde 33'e göre belirleyin.
5. Dava açmak işlemi durdurmadığından, gerekiyorsa dilekçede yürütmenin durdurulmasını isteyin (İYUK madde 27).
6. Geçmiş hizmetlerinizi, atanma kararlarınızı ve hakkınızda soruşturma ya da disiplin cezası bulunmadığını gösteren belgeleri toplayın.
7. İptal kararı verilirse idarenin, kararın kendisine tebliğinden başlayarak en geç 30 gün içinde gereğini yerine getirip getirmediğini izleyin (İYUK madde 28, fıkra 1).

2.2. Yöneticilikten Alınma Davasının Temel Kurallar Tablosu

Yöneticilikten alınma davasının temel kuralları İYUK, Anayasa madde 125 ve 657 sayılı Kanun madde 132'de yer alır; denetim ölçütü Danıştay kararlarından gelir.

3. Yöneticilikten Alınma İptal Davası Süresi, Mahkeme ve Yürütmenin Durdurulması

Yöneticilikten alınma iptal davası, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlayarak İYUK madde 7'deki dava açma süresi içinde idare mahkemesinde açılır. Süre hesabının genel kuralları İdari davalarda dava açma süresi, yürütmenin durdurulmasının genel şartları yürütmenin durdurulması şartları ve talep usulü rehberinde anlatılır; bu davaya özgü olan, yetkili mahkemenin İYUK madde 33'ten belirlenmesi ve atama işlemleri için İYUK madde 27'deki ek cümledir.

3.1. Yöneticilikten Alınma İptal Davası Kaç Gün İçinde Açılır?

Yöneticilikten alınma iptal davası, görevden alma ya da atama işleminin size yazılı olarak bildirildiği günü izleyen günden başlayarak İYUK madde 7, fıkra 1'deki süre içinde açılır; kanun, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde bu süreyi Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gün olarak öngörür.

Süre, işlemin üzerindeki imza tarihinden değil, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işler (İYUK madde 7, fıkra 2 (a); İYUK madde 8, fıkra 1). Anayasa madde 125, fıkra 3 de idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başladığını söyler. Görevden alma ve atama ayrı yazılarla bildirildiyse her yazının bildirim tarihini ayrı not edin.

İdareye başvuru zorunlu değildir. İşlemin kaldırılmasını dava süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan isteyebilirsiniz; bu başvuru işlemeye başlamış süreyi durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır; idarenin sessiz kalmasının ret sayılmasına zımni ret denir. Ret ya da zımni retle süre yeniden işler ve başvuruya kadar geçmiş süre de hesaba katılır (İYUK madde 11).

Örneğin, görevden alma yazısı size 03.03.2025 tarihinde tebliğ edildiyse süre 04.03.2025 tarihinde işlemeye başlar ve İYUK madde 7'deki sürenin son günü 02.05.2025 olur.

3.2. Yönetici Görevden Alma Davası Hangi İdare Mahkemesinde Açılır?

Yönetici görevden alma davası, İYUK madde 33'ün kamu görevlilerine ilişkin yetki kurallarına göre belirlenen idare mahkemesinde açılır. Kanunun atama ve nakil davalarına ilişkin kuralı şöyledir:

“Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlilerinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir.”

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 33, fıkra 1

Aynı maddenin fıkra 2'si göreve son verme, emeklilik ve görevden uzaklaştırma davalarında son görev yeri idare mahkemesini; fıkra 3'ü görevle ilişkiyi kesmeyen disiplin cezaları ile özlük ve parasal haklara ilişkin davalarda görevli bulunulan yer idare mahkemesini yetkili kılar. Dilekçenizi vermeden önce işlem metnini bu üç kuralla karşılaştırın.

3.3. Görevden Alma ve Alt Göreve Atamada Yürütmenin Durdurulması

Görevden alma ve alt göreve atama işlemine karşı dava açmak, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulmasını (YD) dilekçede ayrıca istemeniz gerekir (İYUK madde 27, fıkra 1).

Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse, idarenin savunması alındıktan ya da savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek YD kararı verebilir (İYUK madde 27, fıkra 2; Anayasa madde 125, fıkra 5).

Kanun, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmadan da YD verilebilmesine izin verir; atama işlemleri için ise şu ek cümle vardır:

“Ancak, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.”

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 27, fıkra 2

4. Yönetici Görevden Almada Somut Neden ve Gerekçe Şartı

İdare, bir yöneticiyi görevden alırken de takdir yetkisini kullanırken kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun hareket etmek zorundadır; idare mahkemesi işlemi neden ve amaç yönlerinden denetler. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 2, iptal davasında idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğunun incelenmesine dayanır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK), atama yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilmeden kullanıldığı kanıtlanırsa ya da yargı yerince saptanırsa işlemin neden ve amaç yönünden iptal edileceğini kabul eder.

Somut neden şartını en açık biçimde Danıştay İDDK'nin 22.04.2024 tarihli kararı (E. 2023/61, K. 2024/857) ortaya koymuştur. Davacı, mühendis olarak başladığı idarede uzun süre şube müdürlüğü yaptıktan sonra daire başkanı olmuş, 24.06.2019 tarihli Yönetim Kurulu kararıyla uzman kadrosuna atanmıştı; davayı reddeden kararlar, üst düzey kadroda takdirin daha geniş olduğuna ve belediye başkanının yetkide paralellik gereği görevden alma hakkına dayanmıştı. İDDK, sebep unsurunun idareyi işlem yapmaya yönelten maddi veya hukuki durum olduğunu ve idarenin bu sebepleri ortaya koyması gerektiğini belirtti. Haklı bir sebep gösterilmeden yalnız takdir yetkisine dayanan işlemi hukuka aykırı bularak bölge idare mahkemesi (BİM) kararını oyçokluğuyla bozdu.

4.1. Görevden Almada İdare Hangi Somut Nedeni Göstermelidir? Kamu Yararı ve Hizmet Gerekleri

Danıştay 2. Daire ve İDDK'nin bir kısım kararlarında, idarenin yöneticiyi görevden almayı gerektirecek somut bir tespiti dosyaya sunamaması kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık sonucunu doğurmuştur. Somut neden, idarenin yöneticiyi görevden alırken dayandığı, dosyada belgelenebilen ve doğrudan davacıya ilişkin olan olgudur. Kamu yararı ve hizmet gerekleri ise atama yetkisinin sınırını çizen ölçüttür: Danıştay kararlarına göre bu yetki mutlak ve sınırsız değildir, bu ölçütle sınırlıdır ve yargı denetimine tabidir.

Danıştay kararlarında somut nedenin bulunup bulunmadığı şu unsurlarla tartılmıştır:

• yöneticinin geçmiş hizmetleri ve yönetici kadrolarında geçirdiği süre;
• görevle ilgili adli veya idari soruşturma açılıp açılmadığı;
• disiplin cezası bulunup bulunmadığı;
• başarısızlık ya da yetersizliğe ilişkin nesnel ve hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgenin dosyada yer alıp almadığı.

Danıştay 2. Daire, 07.01.2021 tarihli kararında (E. 2020/2368, K. 2021/77) bir içmesuyu ve kanalizasyon idaresinde genel müdür yardımcısıyken mühendis kadrosuna atanan davacının durumunu bu unsurlarla değerlendirdi. Davacı uzun yıllar yöneticilik yapmış, beş yıl genel müdür yardımcısı olarak çalışmış, hakkında soruşturma açılmamış ve disiplin cezası almamıştı. İdare görevden almayı gerektiren somut bir tespit sunamadığından Daire, ret kararına yönelik başvuruyu reddeden BİM kararını oybirliğiyle bozdu.

Kararlar bu unsurları dosyadaki belgelerden okuduğu için geçmiş hizmetlerinizi, soruşturma ve disiplin kaydınızın bulunmadığını gösteren belgeleri davaya sunmanız, idarenin somut neden gösterip göstermediğini sınamanın zeminidir.

4.2. Yönetici Görevden Almada Danıştayın İki Çizgisi: İdare mi, Davacı mı Belge Sunar?

Danıştay kararları belgenin kimden bekleneceği konusunda tek çizgide değildir: bir grup karar, takdirin kamu yararına aykırı kullanıldığını gösteren belge bulunmadığı için idareyi haklı bulmuş; diğer grup idareden haklı sebep ya da somut tespit beklemiştir. Sonuç, dosyada idarenin takdir yetkisini kamu yararına aykırı kullandığına dair ya da görevden almayı gerektiren somut bir tespite dair bilgi ve belge bulunup bulunmamasına göre değişmektedir.

İdare lehine sonuçlanan, aykırılığa dair bilgi belge bulunmadığını esas alan kararlar:

• Danıştay İDDK, E. 2019/3464, K. 2020/2740, 26.11.2020: büyükşehir daire başkanının şube müdürü kadrosuna atanmasında aykırılık görmeyip BİM ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu.
• Danıştay İDDK, E. 2020/902, K. 2020/1884, 19.10.2020: daire başkanının önceki kadrosu olan ekonomist kadrosuna atanmasında aykırılık görmeyip ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu.
• Danıştay İDDK, E. 2020/901, K. 2020/1883, 19.10.2020: daire başkanının mühendis olarak atanmasında aykırılık görmeyip ısrar kararını oybirliğiyle bozdu.
• Danıştay İDDK, E. 2020/2091, K. 2021/865, 22.04.2021: daire başkanının şube müdürü olarak atanmasında aykırılık görmeyip ısrar kararını oybirliğiyle bozdu.
• Danıştay 2. Daire, E. 2021/19064, K. 2022/3330, 06.06.2022: daire başkanının mühendis kadrosuna atanmasına ilişkin iptali onaylayan BİM kararını oybirliğiyle bozdu.
• Danıştay 2. Daire, E. 2024/2763, K. 2024/5301, 01.11.2024: atama yetkisinin görevden almada da bulunduğunu belirterek BİM'in iptal kararını oyçokluğuyla bozdu.

İdareden haklı sebep ya da somut tespit bekleyen kararlar:

• Danıştay İDDK, 25.11.2021: genel müdür yardımcısının mühendis kadrosuna atanmasında somut belge sunulmadığı için ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu.
• Danıştay İDDK, 22.04.2024: haklı bir sebep gösterilmeden yalnız takdire dayanan görevden almayı hukuka aykırı buldu.
• Danıştay İDDK, E. 2024/323, K. 2024/1409, 25.06.2024: daire başkanının şube müdürlüğüne atanmasında haklı sebep ortaya konmadığı için ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu.
• Danıştay 2. Daire, E. 2022/506, K. 2022/3170, 01.06.2022: genel müdür yardımcısını görevden almayı gerektiren somut tespit sunulamadığı için BİM kararını oyçokluğuyla bozdu.
• Danıştay 2. Daire, E. 2022/3310, K. 2023/3323, 08.06.2023: somut tespit sunulmadığı gerekçesiyle genel müdür yardımcısı hakkındaki BİM iptal kararını oyçokluğuyla onadı.
• Danıştay 2. Daire, E. 2024/1280, K. 2024/5305, 01.11.2024: kariyer ve liyakatle atanan genel müdür yardımcısı hakkında somut tespit sunulmadığı için BİM kararını oyçokluğuyla bozdu.
• Danıştay 2. Daire, E. 2024/4932, K. 2025/3237, 26.06.2025: yetersizlik ya da başarısızlığa dair somut bilgi belge sunulmadığı için BİM kararını oybirliğiyle bozdu.

Danıştay 2. Daire'nin 01.11.2024 günü verdiği iki karar ters sonuca ulaştığı için çizgiler arasındaki farkı yalnız yıl ya da merci farkıyla açıklamak mümkün değildir. İdarenin savunmasında size ilişkin somut bir olumsuzluk yoksa ikinci gruptaki kararlar, idare yalnız takdir yetkisine ve aykırılığın kanıtlanmadığına dayanıyorsa birinci gruptaki kararlar karşınıza çıkar; dava dilekçesi her iki ihtimale göre kurulmalıdır.

4.3. Görevden Almada Yerinde Bulunmayan Gerekçeler

Danıştay kararlarında bazı gerekçeler görevden almayı tek başına taşımamıştır: idarenin kendi işlemlerinden doğan bir durum, işlemden önce geri çekilmiş bir görevden alınma dilekçesi ve davacıyla ilgisi olmayan başka bir yargı kararı. Danıştay İDDK, 24.02.2016 tarihli kararında (E. 2014/2607, K. 2016/397) başka bir kişi hakkındaki yargı kararının davacıyla ilgisiz olduğunu kabul etmekle birlikte, davacının disiplin cezası alması ve cezaya karşı açtığı davanın aleyhine sonuçlanması nedeniyle işlemi hukuka uygun bulmuştur.

4.3.1. İdarenin Kendi İşlem ve Eylemlerinden Doğan Neden Görevden Alma Sebebi Sayılmaz

İdarenin kendi işlem ve eylemlerinden doğan bir durum, yöneticiyi görevden almanın hukuka uygun sebebi sayılmaz; sebep kişinin kendisinden kaynaklanmalıdır. Danıştay 5. Daire, 13.12.2011 tarihli eski tarihli kararında (E. 2009/3013, K. 2011/7360) bu ilkeyi koydu: 2004'te genel müdür yardımcılığına atanan davacıya bu görev hiç yaptırılmamış, başka bir daire başkanlığında görevlendirilmişti. İdare, 2008 yılındaki işlemle onu Bakanlık Müşavirliğine atarken uzun süre kadrosu dışında çalışmasını gerekçe yaptı. Daire, davacının yetersiz ya da başarısız olmadığını belirterek idare mahkemesinin ret kararını oyçokluğuyla bozdu.

4.3.2. Görevden Alınma İstemi Dilekçesi Sonradan Geri Çekilmişse

Görevden alınmayı isteyen dilekçenizi işlemden önce geri çektiyseniz idare o dilekçeye dayanamaz. Danıştay 5. Daire, 28.12.2004 tarihli eski tarihli kararında (E. 2001/1492, K. 2004/6097), Toplu Konut İdaresinde daire başkanıyken 13.10.1999 tarihli işlemle uzmanlığa atanan davacının ilk dilekçesinden, işlem kurulmadan önce verdiği ikinci dilekçeyle vazgeçtiğini saptadı. Mahkemenin davacının sicillerini getirterek yeterlik ve başarı durumunu belirlemesi gerektiğini belirterek ret kararını oybirliğiyle bozdu.

4.3.3. Başka Bir Yöneticiye İlişkin Yargı Kararı Görevden Alma Gerekçesi Olur mu?

Danıştay İDDK, 24.02.2016 tarihli kararında (E. 2014/2607, K. 2016/397) Türkiye İstatistik Kurumu Kars Bölge Müdürünün şube müdürlüğüne atanmasını inceledi. Başka bir kişi hakkındaki yargı kararının davacıyla ilgisinin bulunmadığını ve bu kararın uygulanması amacıyla davacının görevden alınarak şube müdürlüğüne atanmasının olanaklı olmadığını belirtti; ancak idarenin hukuken geçerli ve somut nedenlerin bulunması hâlinde takdir yetkisi kapsamında naklen atama yapabileceğini, soruşturma sonucu disiplin cezası alan ve cezaya karşı açtığı davayı kaybeden davacının atanmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığını kabul ederek idare mahkemesinin ısrar kararını oyçokluğuyla onadı.

4.4. Üst Düzey Yönetici Kadrosunda Görevden Alma Yetkisi Daha Geniş mi?

Danıştay 2. Daire, genel müdür yardımcılığı kadrosunun üst düzey olması nedeniyle takdirin daha geniş olduğu yönündeki değerlendirmeyi hukuken isabetsiz bulmuş, İDDK ise 26.03.2025 tarihli kararında daire başkanlığı kadroları için idarelere daha geniş takdir yetkisi tanındığını belirtmiştir.

Danıştay 2. Daire, 02.03.2022 tarihli kararında (E. 2021/17738, K. 2022/985), BİM'in genel müdür yardımcılığını üst düzey kadro sayıp takdiri daha geniş kabul eden değerlendirmesini hukuken isabetsiz buldu. Buna rağmen takdirin kamu yararına aykırı kullanıldığını gösteren belge bulunmadığından BİM kararını oybirliğiyle onadı. Aynı Daire 08.06.2023 tarihli kararında bu değerlendirmeyi yine isabetsiz saydı ve somut tespit sunulmadığı gerekçesiyle iptal kararını onadı.

Danıştay İDDK, 26.03.2025 tarihli kararında daire başkanlığından alınmayı idarenin takdirinde gördü; buna karşın davacının mali ve özlük haklar bakımından daha alt düzeydeki uzman kadrosuna atanmasını hukuka aykırı buldu. Danıştay 2. Daire, 02.03.2022 ve 08.06.2023 tarihli kararlarında genel müdür yardımcılığı kadrosunun üst düzey olması nedeniyle takdirin daha geniş olduğu değerlendirmesini hukuken isabetsiz bulmuş, ancak sonucu diğer gerekçeye dayandırmıştır.

5. Yönetici Görevden Alınırken Alt Göreve Atama: Şube Müdürü, Uzman, Mühendis

Yöneticilikten alınan memurun hangi kadroya atandığı davanın ikinci eksenidir; görevden alma hukuka uygun bulunsa bile atanılan kadro ayrıca iptal edilebilir. Danıştay 2. Daire'nin 02.03.2022 tarihli kararına konu olayda idare mahkemesi, genel müdür yardımcısı hakkındaki işlemin yalnız uzman kadrosuna atanarak özel kalem müdürlüğünde görevlendirilmeye ilişkin kısmını iptal etmişti; BİM bu kısmı kaldırdı, Daire de BİM kararını onadı.

Atanılan kadronun değerlendirilmesinde Danıştay kararları öğrenim durumunu, geçmiş hizmetleri, kök kadroyu ve mali ve özlük hakları ölçüt olarak kullanmıştır.

5.1. Kök (Asıl) Kadroya Dönüş Görevden Almayı Haklı Kılar mı?

Danıştay İDDK, 26.03.2025 tarihli kararında daire başkanlığından alınmayı idarenin takdirinde görmekle birlikte davacının göreve başladığı kök kadro unvanının mühendis kadrosu olduğunu dikkate alarak uzman kadrosuna atanmasında hukuka uyarlık bulmamış, bir başka İDDK kararında (25.11.2021) ise genel müdür yardımcılığından alınıp daha önce uhdesinde bulunan mühendis kadrosuna döndürülen davacı bakımından hukuken geçerli somut bilgi ve belge sunulmadığı gerekçesiyle ısrar kararı bozulmuştur.

Danıştay İDDK, 25.11.2021 tarihli kararında (E. 2021/1152, K. 2021/2655) Trabzon İçmesuyu ve Kanalizasyon İdaresinde genel müdür yardımcısıyken mühendis kadrosuna atanan davacının davasını sonuçlandırdı. Danıştay 2. Daire'nin 2021 tarihli bozmasına karşı BİM, takdir yetkisine ve davacının daha önce uhdesinde bulunan mühendis kadrosuna döndürülmesine dayanarak ısrar etmişti. İDDK, davacının görevinde yetersiz ve verimsiz olduğunu gösteren hukuken geçerli somut belge sunulmadığını belirterek ısrar kararını oyçokluğuyla bozdu.

Danıştay İDDK, 26.03.2025 tarihli kararında (E. 2024/1368, K. 2025/706) aynı ölçütü atanılan kadro yönünden uyguladı: büyükşehir belediyesinde mühendis olarak başlayıp şube müdürlüğü ve genel sekreter yardımcılığından sonra daire başkanı olan davacı, 16.12.2020 tarihli işlemle uzman kadrosuna atanmıştı. Daire başkanlığından alınmayı idarenin takdirinde gördü; ancak öğrenim durumu, geçmiş hizmetleri ve kök kadro unvanının mühendis olması karşısında mali ve özlük haklar bakımından daha alt düzeydeki uzman kadrosuna atamayı hukuka aykırı buldu ve BİM'in iptal yönündeki ısrar kararını oyçokluğuyla onadı.

Danıştay 2. Daire ise 06.06.2022 tarihli kararında, daire başkanlığından 1. dereceli mühendis kadrosuna atanan davacı için kamu yararına aykırılığı gösteren belge bulunmadığını belirterek iptali onaylayan BİM kararını bozdu. Kök kadroya dönülen dosyalarda idare lehine sonuç da çıkabildiği için davada atanılan kadronun durumunuza uygun olmadığını ayrıca ileri sürmeniz gerekir.

5.2. Yönetici Görevden Alınıp Şube Müdürlüğüne Atanmada Aranan Haklı Sebep

Danıştay İDDK, 26.11.2020 ve 22.04.2021 tarihli kararlarında idarenin takdir yetkisini kamu yararına aykırı kullandığına dair bilgi belge bulunmadığı için şube müdürlüğüne atamayı hukuka uygun bulmuş, 25.06.2024 tarihli kararında ise görevden almayı gerektirecek haklı bir sebep ortaya konulamadığı için ısrar kararını bozmuştur.

Danıştay İDDK, 26.11.2020 tarihli kararında büyükşehir daire başkanının 1. dereceli şube müdürü kadrosuna, 22.04.2021 tarihli kararında ise Van Büyükşehir Belediyesinde belediye başkanının değişmesinden sonra daire başkanının şube müdürü olarak atanmasını hukuka uygun buldu. Aynı Kurul 19.10.2020 tarihli bir kararında da daire başkanının önceki kadrosu olan ekonomist kadrosuna atanmasında aykırılık görmedi.

Danıştay İDDK, 25.06.2024 tarihli kararında ise Millî Eğitim Bakanlığında 06.08.2021'de daire başkanı olan ve yaklaşık iki ay sonra şube müdürlüğüne atanan davacı için görevden almayı gerektiren bir sebep gösterilmediğini ve performansını gösterebileceği bir süre tanınmadığını belirleyerek ısrar kararını bozdu. Danıştay 2. Daire de 01.06.2022 tarihli kararında, genel müdür yardımcısının şube müdürlüğüne atanmasında somut tespit sunulamadığı için BİM kararını bozdu.

5.3. Yönetici Görevden Alındıktan Sonra Atandığı Kadronun Derecesi ve Aylığı: Kısa Yönlendirme

Görevden alma hukuka uygun bulunsa bile memurun isteği dışında derecesinin altındaki bir kadroya atanması ayrıca iptal edilebilir. Danıştay 2. Daire, 15.06.2021 tarihli kararında (E. 2020/1486, K. 2021/2120) daire başkanlığından Hazine Kontrolörü kadrosuna atanan davacı için görevden alma yönünden hukuka aykırılık görmedi; ancak isteği olmaksızın bulunduğu derecenin altındaki bir kadroya atanmasını hukuka aykırı bularak idare mahkemesinin ret kararını bozdu. 657 sayılı Kanun'un 161. maddesi, daha aşağı bir dereceye atanan memurun kazanılmış haklarının saklı tutulmasını düzenler. Derece ve aylık hesabı ayrı bir uyuşmazlığın konusudur; bu davada yalnız atanılan kadronun alt düzeyde kalıp kalmadığı yönüyle önem taşır.

6. Disiplin Soruşturması ve Aylıktan Kesme, Kademe Durdurma Sonrasında Yöneticilikten Alınma

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) madde 132, fıkra 4, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların belirli süre daire başkanı ve dengi veya daha üstü kadrolara atanmasını yasaklar.

Danıştay kararlarında sonucu belirleyen unsurlar şunlardır: soruşturmanın yalnız sürüyor olması mı yoksa kesinleşmiş bir cezanın mı bulunduğu, ceza yargı kararıyla iptal edilmişse bu iptalin dosyaya yansıtılıp yansıtılmadığı ve idarenin görevden almayı gerektiren somut nedeni ortaya koyup koymadığı.

Bu nedenle davaya hazırlanırken şu adımları izleyin:

• İşlemin ve idarenin savunmasının hangi soruşturmaya ya da cezaya dayandığını tespit edin.
• Cezaya karşı dava açtıysanız sonucunu, iptal edildiyse kesinleşmiş kararı dosyaya sunun.
• İşlemden sonra başlatılan soruşturma ve cezaları da takip edin; bunlar davanın sonucunu etkileyebilir.

6.1. Aylıktan Kesme ve Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Yöneticilik Görevini Etkiler mi?

Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları, DMK madde 132, fıkra 4'te sayılan üst yönetici kadrolarına belirli süre atanmayı engeller; ancak bu cezaların her yöneticilik görevinden alınmayı kendiliğinden haklı kıldığı sonucu kanundan çıkmaz. Kanun hükmünün lafzı şöyledir:

“Aylıktan kesme cezası ile tecziye edilenler 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziye edilenler 10 yıl boyunca daire başkanı kadrolarına, daire başkanı kadrosunun dengi ve daha üstü kadrolara … atanamazlar.”

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 132, fıkra 4

Aynı fıkra yasağı vali ve büyükelçi kadroları, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadroları ile düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyelikleri için de uygular. Disiplin cezalarının çeşitleri DMK madde 125'te sayılır; kademe ilerlemesinin durdurulması, fiilin ağırlığına göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1-3 yıl durdurulmasıdır.

Danıştay 2. Daire, eski tarihli bir kararında (E. 2005/1147, K. 2007/3993, 24.10.2007), kesinleşmiş aylıktan kesme cezası nedeniyle öğretmen olarak atanan müdür başyardımcısının davasında, bu cezanın yönetici olarak atanmaya engel bir ceza olarak düzenlenmediğini belirtti ve davanın esasının incelenmesi için idare mahkemesinin ret kararını bozdu. Daire aynı kararda, DMK madde 132'de sayılanlar dışındaki eğitim kurumu yöneticiliklerine aynı koşulu getiren yönetmelik hükmünü daha önce iptal ettiğini de hatırlattı (Danıştay 2. Daire, E. 2004/830, K. 2007/1043).

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK) ise yukarıda anılan 24.02.2016 tarihli kararında, bir yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan ve bu cezaya karşı açtığı dava aleyhine sonuçlanan bölge müdürünün şube müdürü olarak atanmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görmedi. Ceza, bu dosyada idarenin gösterdiği somut nedenlerden biri olarak değerlendirildi.

6.2. Soruşturma Sürerken Yönetici Başka Göreve Atanabilir mi?

Hakkınızda disiplin soruşturması yürütülüyor olması, sizi yöneticilik görevinden alıp başka bir kadroya atamanın gerekçesi olamaz. Danıştay 2. Daire, yalnız soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi amacıyla yapılan alt göreve atamayı sebep unsuru yönünden hukuka aykırı buldu.

Ordu Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanı hakkında, kiralık aracı belediye başkan yardımcısına tahsis ederek kamu zararına yol açtığı isnadıyla disiplin soruşturması açılmış, idare de onu soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi amacıyla şube müdürü kadrosunda uzman olarak atamıştı. İdare mahkemesi davayı reddetti, bölge idare mahkemesi (BİM) de bu kararı yerinde buldu. Danıştay 2. Daire (E. 2021/16677, K. 2021/4738, 07.12.2021), yürütülen bir soruşturmanın kamu görevlisini başka bir yere atamaya gerekçe olamayacağını ve mevzuatta bu sebeple atama yapılmasına imkân veren bir düzenleme bulunmadığını belirterek BİM kararını oybirliğiyle bozdu.

Görevde kalmanızın soruşturmaya zarar vereceği düşünülüyorsa kanunda öngörülen diğer şartlar da gerçekleşirse başvurulabilecek tedbir, 657 sayılı Kanun'un 137. maddesindeki görevden uzaklaştırmadır. Görevden uzaklaştırma, soruşturma süresince memuru geçici olarak görevinden uzak tutan ihtiyati bir tedbirdir ve yöneticilikten alınmayla aynı işlem değildir.

6.3. Görevden Almadan Sonra Başlayan Soruşturma ve Cezalar Davayı Etkiler mi?

Görevden alma işleminden sonra başlayan soruşturmalar ve verilen cezalar davanın sonucunu etkileyebilir. Danıştay İDDK, işlemden sonra verilen ancak yöneticilik dönemine ilişkin cezaları ve süren ceza yargılamalarını sebep değerlendirmesine katarak işlemi hukuka uygun buldu.

Mardin Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı görevden alınıp uzman kadrosuna atanmıştı. İdare mahkemesi davayı reddetti, BİM işlemleri iptal edip özlük haklarının iadesine hükmetti, Danıştay 2. Daire bu kararı bozdu, BİM ise ilk kararında ısrar etti. Danıştay İDDK (E. 2023/1867, K. 2024/128, 29.01.2024), davacı hakkında işlemden sonra verilen ve daire başkanlığı dönemine ilişkin disiplin cezalarının bir kısmının kesinleştiğini, ceza yargılamalarının da sürdüğünü saptadı; fiillerin niteliğini dikkate alarak işlemde hukuka aykırılık görmedi ve ısrar kararını oybirliğiyle bozdu.

Bu karardan, sonradan ceza alan her yöneticinin davayı kaybedeceği sonucu çıkmaz; Kurul cezaların kesinleşmesini ve fiillerin niteliğini birlikte tarttı. Danıştay İDDK'nin eski tarihli bir karar düzeltme kararında da (E. 2008/876, K. 2012/1086, 12.09.2012) Kurul, soruşturma raporlarını ve lüzum-u muhakeme kararlarını görevden alma için geçerli sebep saymıştı.

6.4. İptal Edilmiş Disiplin Cezaları Görevden Almaya Dayanak Olur mu?

Danıştay 2. Daire, 2020 yılında verdiği iki üniversite kararında, idarenin gerekçe gösterdiği disiplin cezalarının mahkemelerce iptal edildiğini ve yetersizliğe dair hukuken geçerli somut belge sunulmadığını saptayarak işlemleri hukuka aykırı buldu.

İdare savunmasında disiplinsizlik iddiasına dayanıyorsa, o iddialara bağlı cezaların akıbetini gösteren kesinleşmiş kararları dosyaya sunmanız sonucu doğrudan etkiler.

6.5. Eğitim Kurumu Yöneticisinde Soruşturma Sonucu Görevden Alma: MEB Yönetmeliği Madde 35

Soruşturma raporlarına dayanan özel bir yöneticilikten alınma usulü, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarının yöneticileri için Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği madde 35'te öngörülmüştür. Adlî veya idarî soruşturma raporlarının yetkili amir ve kurullarca değerlendirilmesi sonucunda yöneticilik görevinden alınması teklif edilen eğitim kurumu yöneticisi, durumuna uygun ve ihtiyaç bulunan bir eğitim kurumuna öğretmen olarak atanır. Bu yolla görevinden alınan kişi, dört yıl dolmadan yeniden yönetici görevlendirmesi için başvuru yapamaz.

7. Üniversite Genel Sekreteri ve Sekreterlerinin Görevden Alınması

Üniversitede genel sekreter, üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından atanır; fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterleri ise dekan ya da müdürün önerisi üzerine rektörce atanır (2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu madde 52).

Bu yöneticilerin görevden alınıp daha alt bir göreve atanması da Danıştay kararlarında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk yönünden denetlenir. İdare, yöneticinin görevinde yetersiz ya da verimsiz olduğuna dair hukuken geçerli somut bilgi ve belge sunamazsa işlem sebep ve maksat yönünden hukuka aykırı bulunabilir.

7.1. Üniversitede Yönetici Atama Usulü: Yükseköğretim Kanunu Madde 52

Yükseköğretim Kanunu madde 52, üniversitedeki idari yöneticilerin kim tarafından ve hangi usulle atanacağını gösterir. Genel sekreter ile daire başkanları, müdürler, hukuk müşavirleri ve uzmanlar, üniversite yönetim kurulunun görüşü alındıktan sonra rektörce atanır.

Fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterlerinde ise atama teklifi ilgili dekandan ya da müdürden gelir, atamayı rektör yapar. Aynı madde nitelik şartı da koyar: genel sekreterin üniversite lisans diplomasına, fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterlerinin ise yükseköğretim diplomasına sahip olması gerekir. Görevden alınıp bir sekreterliğe atandıysanız, işlemin bu usule uygun yapılıp yapılmadığını ve dayanağı olan yönetim kurulu kararını ayrıca inceleyin.

7.2. Genel Sekreterin Görevden Alınıp Enstitü Sekreterliğine Atanması: Danıştay 2. Daire Kararı

Genel sekreterin enstitü sekreterliğine atanması, yetersizliğe dair somut ve nesnel belge sunulmadıkça hukuka aykırıdır. Danıştay 2. Daire (E. 2020/516, K. 2020/3123, 22.10.2020), 16.04.2018 günlü işlemle Arkeoloji Enstitüsü sekreterliğine atanan üniversite genel sekreterinin davasında, idarenin ileri sürdüğü disiplinsizlik iddialarına bağlı cezaların mahkemelerce iptal edildiğini, bir kısım iddialarda da ceza verilmesine gerek görülmediğini saptadı. Daire, başarısızlık ve verimsizliğe dair somut belge bulunmadığından işlemi kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı buldu ve BİM kararını oybirliğiyle bozdu.

İdare bu davada, iki görevin de genel idare hizmetleri sınıfında yer aldığını, kazanılmış hak aylık derecesinin korunduğunu ve genel sekreterin sınavsız atandığını savunmuştu; bu savunma sonucu değiştirmedi. Davacı, rektörlük işlemiyle birlikte dayanağı olan aynı tarihli üniversite yönetim kurulu kararının da iptalini istemişti.

7.3. Daire Başkanının Görevden Alınıp Yüksekokul Sekreterliğine Atanması: Yönetimle Uyumsuzluk

İdarenin "yönetim ile uyumsuz çalışma" gerekçesi, aynı kişi hakkındaki iptal edilmiş cezalar ve yargı kararlarıyla birlikte değerlendirildiğinde görevden almayı haklı kılmaz. Danıştay 2. Daire (E. 2020/1124, K. 2020/3558, 17.12.2020), Öğrenci İşleri Daire Başkanlığından yüksekokul sekreterliğine atanan yöneticinin davasında, kendisine verilen uyarma ve kınama cezalarının yargı kararlarıyla iptal edildiğini ve idare mahkemesinin manevi taciz (mobbing) nedeniyle manevi tazminata hükmettiğini birlikte değerlendirdi. Daire, yetersizliğe dair somut belge de sunulmadığından işlemin sebep ve maksat yönünden hukuka aykırı olduğunu belirterek BİM kararını oybirliğiyle bozdu.

Mobbing, idare mahkemesinin bu dosyada benimsediği tanımla, belirli bir süre sistematik biçimde süren ve "yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan" işlemlerdir. İdare bu davada uyumsuzluğun yanında disiplin soruşturmalarına ve görev ihmaline de dayanmıştı.

8. Yöneticilikten Alınma İşlemi İptal Edilirse Ne Olur? Eski Göreve Dönüş

Yöneticilikten alınma işlemi iptal edilirse idare, kararın gereğini gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır ve bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren 30 günü geçemez (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 28, fıkra 1).

Kanun, iptal kararının hangi göreve dönüşle uygulanacağını ayrıntılı olarak göstermez. Danıştay'ın önüne gelen dosyalarda idare, iptal kararını uygulamak için yöneticiyi eski görevine iade etmiştir; ancak iadeden sonra yapılan yeni bir görevden alma işlemi de ayrı bir dava konusu olabilir.

İptal kararı aldığınızda şu adımları izleyin:

• Kararın idareye tebliğ edildiği tarihi kaydedin ve 30 günlük süreyi takip edin.
• İade işleminin kararın gereğini karşılayıp karşılamadığını kontrol edin.
• İadeden kısa süre sonra aynı gerekçelerle yeniden görevden alınırsanız yeni işleme karşı ayrıca dava açın.

8.1. Yöneticilik Görevinden Alma İptal Edilince İdare Ne Yapmak Zorundadır?

Yöneticilikten alınma işleminin iptali üzerine idare, karara uygun işlemi gecikmeden tesis etmek zorundadır. İYUK madde 28, fıkra 1 bu yükümlülüğü Danıştay, BİM, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ilişkin kararlarıyla birlikte yürütmenin durdurulması kararları için de öngörür.

Kararın uygulanması için tanınan süre, kararın idareye tebliğinden başlar ve 30 günü aşamaz; kanun bu üst sınırın hiçbir şekilde geçilemeyeceğini açıkça yazar. Göreve iade sonucunu doğuran kararların ancak kesinleşmeden sonra yerine getirilmesi kuralı ise terör örgütleriyle iltisak gibi gerekçelerle kamu görevinden çıkarılanlara ilişkin davalar gibi kanunda sayılan davalara özgüdür.

8.2. Mahkeme Kararına Rağmen Aynı Gerekçeyle Yeniden Görevden Alma

İptal kararı üzerine göreve iade edilen yöneticinin kısa süre sonra aynı gerekçelerle yeniden görevden alınması, yargı kararını etkisiz bırakma amacı taşıyorsa hukuka aykırıdır. Danıştay 2. Daire (E. 2021/14546, K. 2022/1036, 07.03.2022), Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi daire başkanının ilk işlemin iptalinden sonra göreve iade edilip kısa süre içinde önceki gerekçelerle yeniden şube müdürü kadrosuna atanmasını inceledi. İdare mahkemesi ve BİM idarenin gerekçelerini yeterli saymıştı; Daire ise yeni işlemin "lehine sonuçlanan yargı kararını etkisiz bırakmak amacıyla" tesis edildiğini belirterek oyçokluğuyla bozdu. Bozmaya uyan BİM kararını Danıştay 2. Daire (E. 2022/2863, K. 2022/6230, 06.12.2022) onadı.

Her yeniden görevden alma bu sonucu doğurmaz. Danıştay İDDK'nin eski tarihli kararına konu dosyada da yönetici göreve iade edildikten kısa süre sonra yeniden görevinden alınmıştı; ancak Kurul (E. 2008/876, K. 2012/1086) idarenin karar düzeltme isteğini kabul etti ve sonuç idare lehine oldu. Danıştay 2. Daire ise (E. 2024/4932, K. 2025/3237, 26.06.2025), yargı kararının yerine getirilmesi için genel müdür yardımcılığına yeniden başlatılan yöneticinin bu süreçte yetersiz ya da başarısız olduğuna dair tespit ve somut belge bulunmadığını belirterek BİM kararını bozdu.

8.3. Görevden Alma İptal Edilirse Sonradan Atandığı Uzman Kadrosu İşlemi Ne Olur?

Yöneticilikten alma ile sonrasında yapılan uzman kadrosuna atama ayrı ayrı denetlenebilir; mahkeme birini hukuka uygun, diğerini hukuka aykırı bulabilir. Danıştay 2. Daire'nin 01.11.2024 tarihli kararına konu dosyada idare mahkemesi genel müdür yardımcılığından alınma yönünden davayı reddetmiş, çevre ve şehircilik uzmanı olarak atanmayı ise iptal edip parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesine hükmetmişti; Daire görevden alma işlemini de hukuka aykırı bularak kararı bozdu.

Danıştay 2. Daire'nin 02.03.2022 tarihli kararına (E. 2021/17738, K. 2022/985) konu dosyada ise idare mahkemesi görevden almayı hukuka uygun bulmuş, 1. dereceli uzman kadrosuna atanma kısmını iptal etmiş ve yeni işlem yapılacağı için özlük hakları hakkında karar vermeye yer olmadığına hükmetmişti. BİM idarenin başvurusunu kabul ederek iptal kısmını kaldırdı, Daire de bu kararı onadı. Mahkeme kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur; bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez (İYUK madde 28, fıkra 1).

8.4. Görevden Almada Yoksun Kalınan Parasal Haklar ve Tazminat: Kısa Yönlendirme

Hükmedilen para ile vekâlet ücreti ve yargılama giderleri, sizin ya da vekilinizin idareye yazılı olarak bildireceği banka hesabına bildirim tarihinden itibaren yatırılır; süresinde ödenmezse genel hükümlere göre icra yoluna gidilir (İYUK madde 28, fıkra 2). Mahkeme kararına göre işlem yapılmazsa idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabilir (İYUK madde 28, fıkra 3). Danıştay İDDK önüne gelen dosyalarda yoksun kalınan parasal ve özlük hakları iptal istemiyle birlikte istenmiştir (E. 2024/1368, K. 2025/706; E. 2023/1867, K. 2024/128).

9. Yöneticilikten Alınma Emsal Kararları: Danıştay ve İdari Dava Daireleri Kurulu

İncelenen beş İDDK kararında Danıştay İkinci Dairesi'nin kararından sonra bölge idare mahkemesi (BİM) ısrar kararı vermiş, ısrar kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK) tarafından temyizen incelenmiştir. Israr kararı, mahkemenin Danıştay bozma kararına uymayarak önceki kararında direnmesidir.

Emsal kararlar tek çizgide değildir. Bir grup kararda takdirin kamu yararına aykırı kullanıldığına dair bilgi belge bulunmadığı için işlem ayakta kalmış, diğer grupta idareden haklı sebep ya da somut tespit istenmiştir. Davanızın sonucu, idarenin ve sizin dosyaya sunduğunuz belgelere göre değişir.

9.1. Yönetici Görevden Almada İdari Dava Daireleri Kurulu Kararları: Yıllara Göre Tablo

İDDK'nin 2020 ve 2021 başında verdiği dört yöneticilikten alınma kararı idare lehine sonuçlanmış; 2021 sonundan itibaren Kurul çoğunlukla idareden işlemi haklı kılan bir sebep istemiştir. 2024 tarihli bir kararda ise işlemden sonra ortaya çıkan disiplin cezaları ve ceza yargılamaları işlemi ayakta tutmuştur.

9.2. Yönetici Görevden Almada Danıştay 2. Daire Kararları: Aynı Gün İki Farklı Sonuç

Danıştay 2. Daire 01.11.2024 tarihinde verdiği iki kararda yönetici görevden almayı biri memur, biri idare lehine sonuçlandırmıştır; iki karar, idarenin somut bir neden göstermesinin aranıp aranmayacağı noktasında ayrılır.

Danıştay 2. Daire, Çevre ve Şehircilik Bakanlığında genel müdür yardımcısı olan davacının Cumhurbaşkanı onayıyla görevden alınıp Yapı İşleri Genel Müdürlüğü emrine çevre ve şehircilik uzmanı atanmasına ilişkin davada (E. 2024/1280, K. 2024/5305, 01.11.2024) BİM kararını oyçokluğuyla bozdu. İdare mahkemesi görevden alma kısmında davayı reddetmiş, uzman atamasını iptal etmiş; BİM tarafların başvurularını reddetmişti. Daire, davacının kariyer ve liyakat ilkelerine uygun atandığını, hakkında soruşturma, disiplin cezası ya da başarısızlık bulunmadığını ve idarenin görevden almayı gerektiren somut bir tespit sunamadığını belirterek görevden almayı hukuka aykırı buldu. Karşı oy onama yönündedir.

Danıştay 2. Daire aynı gün verdiği başka bir kararda (E. 2024/2763, K. 2024/5301, 01.11.2024) sonucu idare lehine kurdu. Diyarbakır su ve kanalizasyon idaresinde daire başkanı olan davacı Yönetim Kurulu kararıyla görevden alınıp mühendis olarak atanmış; idare mahkemesi davayı reddetmiş, BİM ise işlemi iptal edip parasal hakların faiziyle ödenmesine hükmetmişti. Daire, atamaya yetkili idarenin görevden alma yetkisine de sahip olduğunu ve takdirin kamu yararı ile hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair belge bulunmadığını belirterek davalı idarenin temyizini oyçokluğuyla kabul etti ve BİM kararını bozdu.

Danıştay 2. Daire'nin 2022-2025 arasındaki diğer kararları da iki yöne dağılır:

9.3. Yönetici Görevden Almada Eski Tarihli Danıştay 5. Daire Kararları (2004-2011)

Danıştay 5. Daire, 2011 tarihli kararında (E. 2009/3013, K. 2011/7360) görevden alma sebebinin kişiden kaynaklanması gerektiğine ve idarenin kendi işlem ve eylemlerinden doğan nedenin hukuka uygun sebep sayılamayacağına hükmetmiştir. Aynı Daire, 2004 tarihli kararında (E. 2001/1492, K. 2004/6097) yöneticinin işlemden önce vazgeçtiği görevden alınma dilekçesinin işleme dayanak yapılamayacağını belirtmiştir. Danıştay 2. Daire ise 2007 tarihli kararında (E. 2005/1147, K. 2007/3993) aylıktan kesme cezasının yönetici atanmaya engel olarak düzenlenmediğini belirterek mahkemeden esasa girmesini istemiş.

10. Yönetici Görevden Alma Davası Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

Yöneticilikten alınma davasının dilekçesi; dava konusu işlemi (görevden alma ve yeni kadroya atama), işlemin size yazılı bildirildiği tarihi, iptal sebeplerini, yürütmenin durdurulması istemini ve delilleri içermelidir. İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) madde 2 iptal sebeplerini yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olarak sayar; yöneticilikten alınma davalarında tartışma çoğunlukla sebep unsuru, yani görevden almayı gerektiren somut nedenin bulunup bulunmadığı üzerinde yoğunlaşır.

10.1. Görevden Alma Davası Dilekçesinin Zorunlu Unsurları

Görevden alma davası dilekçesinde işlemin kimliği, bildirim tarihi, varsa idareye başvuru, yetkili mahkeme ve yürütmenin durdurulması istemi açıkça yazılmalıdır; bu unsurların her biri bir usul kuralına bağlıdır.

• Dava konusu işlem: Görevden alma ve yeni kadroya atama işlemlerinin tarihini ve sayısını yazın. Mahkemeler bazı dosyalarda bu iki kısmı ayrı ayrı değerlendirmiştir.
• Yazılı bildirim tarihi: İdari işlemlere karşı dava açma süresi yazılı bildirim tarihinden başlar; tebliğ belgesini dilekçeye ekleyin.
• İdareye başvuru: Dava açmadan önce işlemin kaldırılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan isteyebilirsiniz; bu başvuru işlemeye başlamış süreyi durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Başvurduysanız tarihini ve sonucunu yazın.
• Yetkili mahkeme: İYUK madde 33 yetkiyi davanın konusuna göre ayırır: atama ve nakillerde yeni veya eski görev yeri, göreve son verme ve görevden uzaklaştırmada son görev yeri idare mahkemesi yetkilidir.
• Yürütmenin durdurulması istemi: Dava açmak işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunduğunu dilekçede gerekçelendirin.

10.2. Görevden Alma Dilekçesinde İleri Sürülebilecek Gerekçeler: Sebep Unsuru ve Somut Neden Yokluğu

Görevden alma dilekçesinde ileri sürülebilecek gerekçelerden biri, idarenin görevden almayı haklı kılan maddi ve hukuki sebebi ortaya koymadığıdır. Bu gerekçe İYUK madde 2'deki sebep unsuruna ve Anayasa madde 125'in öngördüğü hukuka uygunluk denetimine dayanır.

• Sebep gösterilmemesi: İDDK, Samsun'daki su idaresi daire başkanına ilişkin kararında (E. 2023/61, K. 2024/857) işlemin sebep unsuru yönünden denetleneceğini, idarenin maddi ve hukuki sebebi ortaya koyması gerektiğini ve salt takdire dayanan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığını belirtti.
• Somut tespit yokluğu: Danıştay 2. Daire, genel müdür yardımcısının şube müdürü olarak atanmasında görevden almayı gerektiren somut bir tespit sunulmadığı için BİM kararını bozdu.
• Sebebin kişiden kaynaklanmaması: Danıştay 5. Daire, idarenin kendi işlem ve eylemlerinden doğan bir nedenle yapılan görevden almayı hukuka uygun saymadı.
• Soruşturmanın gerekçe yapılması: Danıştay 2. Daire, hakkında disiplin soruşturması yürütülen daire başkanının bu gerekçeyle alt göreve atanmasını sebep unsurundan hukuka aykırı buldu.
• Yargı kararını etkisiz bırakma: Danıştay 2. Daire, iptal kararıyla göreve dönen daire başkanının kısa süre sonra aynı gerekçelerle yeniden görevden alınmasını yargı kararını etkisiz bırakmaya yönelik saydı.

İDDK'nin 2020 ve 2021 tarihli idare lehine kararlarında belirleyici olan, takdirin kamu yararına aykırı kullanıldığına dair bilgi belge bulunmamasıydı. Bu çizgiye karşı dilekçenize özlük dosyanızı, başarı belgelerinizi ve hakkınızda soruşturma ya da disiplin cezası bulunmadığını gösteren yazıları ekleyin; Danıştay 2. Daire de somut tespit aradığı kararlarda kariyer, liyakat, soruşturma ve disiplin cezası durumunu esas almıştır.

10.3. Görevden Alma Davası İçin Kısa Dava Dilekçesi Metni

Kısa bir görevden alma dava dilekçesinde köşeli parantezli alanları işlem belgesindeki tarih, sayı ve unvanlarla doldurmanız yeterlidir; dilekçe iptal ve yürütmenin durdurulması istemlerini birlikte taşır.

11. Yöneticilikten Alınma İptal Davasının Komşu Davalardan Farkı

Yöneticilikten alınma davası, yönetici kadrosundaki memurun bu görevden alınıp alt bir kadroya atanmasına karşı açılır; genel atama kuralları ve atama yetkisinin sınırları atama işleminin iptali davası rehberinin konusudur.

• Görevden uzaklaştırma: 657 sayılı Kanun'un 137. maddesindeki görevden uzaklaştırma geçici bir ihtiyati tedbirdir; yöneticilikten alınma değildir.
• Soruşturma gerekçesiyle alt göreve atama: Bir kamu görevlisi hakkında adli veya idari soruşturma yürütülüyor olması o personelin bir başka yere atanmasının gerekçesi olamaz; bu sebeple yapılan atama işlemi sebep unsuru açısından hukuka aykırıdır.
• Kadro derecesi ve aylık: Görevden alma hukuka uygun bulunsa bile isteği dışında alt dereceli kadroya atama ayrıca denetlenir.
• Eğitim kurumu yöneticileri: Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yönetici Görevlendirme Yönetmeliği madde 35, soruşturma raporları üzerine görevden alınma teklifi getirilen eğitim kurumu yöneticilerinin öğretmen olarak atanmasını ve dört yıl geçmeden yöneticilik için başvuramamasını düzenler; bu yöneticilerin görevden alınması ayrı bir rehberde ele alınır.