Görevden Uzaklaştırma İptal Davası: Süre ve İtiraz

Görevden uzaklaştırma iptal davası, memurun görevinden uzaklaştırılmasına (halk dilinde açığa alınmasına) karşı idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır; dava süresi, yazılı bildirimi izleyen günden başlayan 60 gündür.

Görevden uzaklaştırma, kamu hizmetinin gerektirdiği hâllerde görevinde kalması sakıncalı görülen memur hakkında alınan ihtiyati tedbirdir. Bu rehber 657 sayılı Kanuna tabi devlet memurlarını kapsar; öğretim elemanları için 2547 sayılı Kanunun 53/B maddesi uygulanır.

Uzaklaştırma kararı size tebliğ edildiyse sırasıyla şunları yapın:

1. Tebliğ belgesindeki tarihi yazın; süre bu tarihi izleyen günden işler.
2. Son dava gününü hesaplayıp takvime işleyin; idareye başvuracaksanız bunu dava süresi içinde yapın.
3. Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması (YD) isteyin; dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz.
4. Uzaklaştırma yazısını, tebliğ belgesini, soruşturma onayını ve savunma ile ifade tutanaklarını toplayın.
5. Soruşturmanın 10 iş günü içinde başlayıp başlamadığını kontrol edin.
6. Uzatma ve iki aylık inceleme yazılarını saklayın; her birinin tebliğ tarihini ayrıca kaydedin.

1. Görevden Uzaklaştırma İptali Davasına Başlamadan Önce Ne Yapmalıyım? Kısa Çerçeve

Dava açmadan önce üç noktayı netleştirin: işlemi hangi makamın aldığını, hangi soruşturmaya dayandığını ve size ne zaman tebliğ edildiğini.

Görevden uzaklaştırma yetkisi atamaya yetkili amirlere, bakanlık ve genel müdürlük müfettişlerine, valilere ve kaymakamlara aittir; ilçe idare şube başkanları bakımından valinin muvafakati ayrıca aranır.

Soruşturma açılmadan görevden uzaklaştırma kararı alınmışsa, DMK madde 139 uyarınca uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır; öğretiye göre bu süre içinde esas soruşturmaya başlanmazsa uzaklaştırma kararı kendiliğinden kalkar ve memur görevine döner. Uzaklaştırdıktan sonra derhâl soruşturma başlatmayan ya da tedbiri keyfî olarak, garaz veya kin nedeniyle alan amir, hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidir.

Süre bakımından iki rejim vardır. Disiplin kovuşturması nedeniyle uzaklaştırma en çok 3 ay sürer ve bu sürenin sonunda hakkında karar verilmemişse memur görevine başlatılır. Ceza kovuşturması nedeniyle uzaklaştırmada yetkili amir, ilgilinin durumunu iki ayda bir inceleyerek göreve dönüp dönmemesi hakkında karar verir ve bu kararı ilgiliye yazı ile tebliğ eder.

1.1. Görevden Uzaklaştırma Disiplin Cezası mıdır? İhtiyati Tedbirin Niteliği

Hayır; görevden uzaklaştırma disiplin cezası değil, ihtiyati bir tedbirdir ve soruşturmanın herhangi bir safhasında alınabilir.

İhtiyati tedbirin amacı, soruşturmanın sağlıklı yürümesini ve kamu hizmetinin aksamamasını sağlamaktır; memuru cezalandırmak değildir. Aktarıldığına göre Danıştay, tedbirin uygulanmasının uzaklaştırılan kişinin suçlu olduğu anlamına gelmediğini kabul etmektedir.

İhtiyati tedbir nedene bağlı bir işlemdir: kamu hizmetinin gerektirmesi ve memurun görevinde kalmasında sakınca bulunması aranır; örneğin aleyhindeki delilleri karartma tehlikesi böyle bir sakıncadır. Haklı bir gerekçe olmadan yalnızca görevde kalmasının sakıncalı olduğu ileri sürülerek yapılan uzaklaştırma, idari takdir yetkisinin kötüye kullanılması sayılır.

Danıştay Beşinci Dairesi, 2489 sayılı Kefalet Kanunu m.6 kapsamında yargılama sonucuna kadar yapılan uzaklaştırmayı memuriyetle hukuksal ilgiyi kesmeyen idari bir önlem sayarak iptal kararını bozmuştur (E. 2003/4115, K. 2005/3485, 08.07.2005).

1.2. Görevden Uzaklaştırılan Memurun Memuriyeti Sürer mi? Kadro İlişkisi

Evet; görevden uzaklaştırma göreve son verme değildir, memuriyet devam eder ve memur yalnızca bir süre görevinin başında bulunamaz.

Göreve son verme işlemi memuriyet statüsünü ortadan kaldırır ve geçici değildir; görevden uzaklaştırma ise geçici bir tedbirdir. Uzaklaştırılan memurun kadro ile ilişkisi sürer, memurluk statüsü sona ermez ve bütün hak ve yükümlülükleri devam eder.

Uzaklaştırılan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir ve memur sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder.

Soruşturma sonunda memurluğu sona erdiren bir ceza verilmezse memur görevine döner; görevden uzakta geçirdiği süre kademe ilerlemesinde ve derece yükselmesinde dikkate alınır.

1.3. Uzaklaştırma Kararı Tebliğ Edildiğinde Ne Yapmalıyım? Adım Adım

Tebliğ tarihini kaydedip süreyi hesaplayın, belgeleri toplayın ve dava dilekçesinde YD isteyin; her adımı tebliğden sonraki ilk günlerde tamamlamak süre kaybını önler.

1. Evrakı derleyin: uzaklaştırma yazısıyla tebliğ belgesi, soruşturma onayı, iddia edilen fiillere dair yazışmalar, ifade ve savunma tutanakları, varsa iki aylık inceleme kararları.
2. 10 iş günü içinde soruşturma şartını denetleyin: uzaklaştırma tarihini, soruşturma onayının tarihini, soruşturmacının görevlendirildiği tarihi ve fiilî soruşturma işlemlerinin başladığı günü karşılaştırın; süre aşılmışsa dilekçede bunu ileri sürün.
3. Görevde kalmanın soruşturmayı nasıl etkileyeceğine dair somut riskin bulunmadığını belgeleyin: görev tanımı, erişim yetkisinin kaldırıldığını gösteren kayıtlar, delillerin toplandığını gösteren belgeler ve alternatif tedbir önerileri bu amaca hizmet eder.
4. YD isteminde işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğunu ve uygulanırsa doğacak telafisi güç veya imkânsız zararın ne olduğunu yazın; İYUK madde 27 bu açıklamayı zorunlu kılar.

2. Görevden Uzaklaştırma İptal Davasında Süre: 60 Gün Ne Zaman Başlar?

Dava açma süresi 60 gündür ve görevden uzaklaştırma işleminin yazılı bildirimini (tebliğini) izleyen günden başlar. Süre hak düşürücüdür; kaçırdığınızda dava hakkınız sona erer.

2.1. Görevden Uzaklaştırmaya Karşı Dava Açma Süresi Kaç Gündür, Hangi Tarihte Başlar?

Süre 60 gündür. İYUK madde 7'ye göre özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür; 657 sayılı Kanun görevden uzaklaştırma için ayrı bir dava süresi öngörmez, işlem genel esaslara göre yargıya taşınır.

İdari uyuşmazlıklarda süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar; İYUK'un süreler hakkındaki genel hükmü de süreleri tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden işletir; Anayasa da idari işlemlere karşı süreyi yazılı bildirim tarihinden başlatır. Başlangıç, kararın alındığı tarih değil, yazılı bildirimin yapıldığı tarihtir.

Örneğin, uzaklaştırma yazısı 09.03.2026 tarihinde tebliğ edilmişse 60 günlük süre 10.03.2026 günü işlemeye başlar ve 08.05.2026 günü sona erer.

2.2. Uzaklaştırma Tedbirinde İki Aylık İnceleme Kararı Ayrı Dava Konusu Olur mu?

Kanun metni bu soruyu açıkça düzenlemez: madde 145 yalnızca amirin ceza kovuşturmasında ilgilinin durumunu iki ayda bir inceleyerek karar vermesini ve kararı ilgiliye yazı ile tebliğ etmesini emreder.

Uygulamada, uzatma ya da kaldırmama yönündeki işlemlerin de kesin ve yürütülmesi zorunlu birer işlem olduğu, her yeni uzatma tebliğinin ayrı bir dava hakkı doğurduğu ve her biri için dava süresinin ayrı ayrı işlediği ileri sürülmektedir. Bu görüş kanun metninden doğrudan çıkmaz; güvenli yol, ilk uzaklaştırma işleminin 60 günlük süresini inceleme kararını beklemeden değerlendirmektir.

Disiplin kovuşturması nedeniyle alınan uzaklaştırmada ise üç aylık sınır dolduğunda hakkında karar verilmemişse memur görevine başlatılır; bu durumda iki aylık inceleme değil, süre sonu kuralı işler.

3. Memurun Açığa Alınmasına Karşı Dava Hangi İdare Mahkemesinde Açılır?

Dava, görevden uzaklaştırılan memurun son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesinde açılır; görevli mahkeme idare mahkemesidir.

İYUK madde 33'e göre kamu görevlisinin görevine son verilmesi, emekliye sevki ya da görevden uzaklaştırılması davalarında, görevlinin en son çalıştığı yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Mahallî idare organları ve üyelerinin geçici tedbir olarak görevden uzaklaştırılması için kural farklıdır: bu davalarda ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir.

İptal davası, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılır (İYUK iptal davasını bu şekilde tanımlar); Anayasa idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunu açık tutar.

4. Görevden Uzaklaştırma Kararına İtiraz: İdareye Başvuru mu, Doğrudan Dava mı?

657 sayılı Kanun görevden uzaklaştırmaya itirazı ayrıca düzenlemez; idareye başvurmak zorunlu değildir, doğrudan iptal davası açabilirsiniz, isterseniz dava süresi içinde idareye de başvurabilirsiniz.

4.1. Açığa Alma Kararına Karşı İdareye Başvurmadan Doğrudan Dava Açılabilir mi?

Evet; görevden uzaklaştırmaya itiraz konuları 657 sayılı Kanunda düzenlenmediğinden işlem idari işlemlere ilişkin genel esaslara göre çözümlenir ve doğrudan idare mahkemesinde dava açılabilir.

İYUK madde 11, işlemin geri alınmasını, kaldırılmasını, değiştirilmesini ya da yerine yeni işlem yapılmasını üst makamdan; üst makam yoksa işlemi yapan makamdan, dava süresi dolmadan talep etme imkânı verir. Bu bir imkândır; dava şartı değildir. İdareye başvuru (üst makama başvuru) yapacaksanız tebliğ tarihini ve başvuru tarihini ayrı ayrı kaydedin; kalan süre bu iki tarih üzerinden hesaplanır.

4.2. Uzaklaştırma Tedbirinin Kaldırılması İçin Amire Başvuru Dava Süresini Durdurur mu?

Evet; kaldırma istemi dava açma süresi içinde idareye yapılmışsa, işlemeye başlamış olan dava süresini durdurur.

İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır; ret ya da zımni ret üzerine süre yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçen süre hesaba katılır. Örneğin, dava süresinin kısa bir bölümü geçtikten sonra idareye başvurulmuş ve idare otuz gün içinde cevap vermemişse, otuz günün dolmasından sonra, başvuruya kadar geçen süre düşüldükten sonra kalan süre içinde dava açabilirsiniz.

İdareye başvuru dava süresini sınırsız biçimde yenilemez; süre geçtikten sonra yapılan başvuru sona ermiş dava hakkını canlandırmaz.

Kaldırma başvurusu mahkemeye değil idareye yöneliktir; dava dilekçesi ayrı unsurlar taşır. Başvuruda yalnızca suçsuz olduğunuzu söylemeyin; görevde kalmanın soruşturmayı etkilemeyeceğini, delillerin toplandığını ve soruşturmaya konu fiillerin hizmetin devamına engel olmadığını belgelerle gösterin.

5. Uzaklaştırma Tedbirine Karşı Yürütmenin Durdurulması (YD) Nasıl İstenir?

Yürütmenin durdurulması (YD), mahkemenin dava konusu idari işlemin yürütülmesini gerekçe göstererek durdurmasıdır; uzaklaştırma tedbirine karşı dava açmak bunu kendiliğinden sağlamaz, dilekçede ayrıca istenir.

Dayanak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesidir; Anayasa'nın 125. maddesinin beşinci fıkrası da aynı iki şartı arar. İşlemin uygulanmasıyla telafisi güç veya imkânsız zarar doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması birlikte aranır; şartlardan yalnız birinin bulunması yetmez ve karar gerekçe gösterilerek verilir.

Mahkeme kural olarak davalı idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde ise savunma alınmadan da YD verilebilir; bu hâlde savunma alındıktan sonra yeniden karar verilir.

5.1. Dava Açmak Uzaklaştırma Tedbirini Kendiliğinden Durdurur mu?

Davanın açılması, tedbiri uygulayan işlemin yürütülmesini durdurmaz; İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinin birinci fıkrası bunu açıkça söyler. YD istemi dilekçede ayrıca ve gerekçesiyle yazılmalıdır.

657 sayılı Kanun, uzaklaştırmaya karşı ayrı bir itiraz yolu düzenlemez; konu idari yargının genel esaslarına göre çözülür. İdareye başvuru zorunlu değildir; yapılacaksa dava açma süresi içinde işlemi yapan makama ya da üst makama yapılır ve işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. Müfettişin aldığı tedbirde itiraz, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesindeki süre içinde atamaya yetkili amire yöneltilir.

5.2. Uzaklaştırma Tedbirinde Telafisi Güç Zarar ve Açık Hukuka Aykırılık Nasıl Gösterilir?

Dilekçede işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararın ne olduğu birlikte gösterilir; talebin başarısı bu iki unsurun birlikte ortaya konmasına bağlıdır.

Açık hukuka aykırılık için işlem yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetlenir; hukuka aykırı bir uzaklaştırma işlemi iptal davasına konu edilebilir. Dilekçede yetki, somut gerekçe, ölçülülük, 10 iş günü içinde soruşturma şartı, üç aylık azami süre ve iki aylık inceleme eksiklikleri dosyanın niteliğine göre ayrı ayrı belirtilmelidir.

Uzaklaştırma süreye bağlı olduğundan, mahkeme denetiminin tedbir sürerken sonuç vermesi ayrı bir önem taşır. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden YD verilebildiği için, bu imkânı dilekçede açıkça istemek gerekir.

6. Görevden Uzaklaştırma Hangi Hâllerde ve Hangi Makamlarca Yapılabilir?

Görevi başında kalmasında sakınca görülen devlet memuru, disiplin soruşturması veya ceza kovuşturması nedeniyle atamaya yetkili amir, müfettiş, vali ya da kaymakam kararıyla görevden uzaklaştırılabilir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 137. maddesi görevden uzaklaştırmayı ihtiyati tedbir olarak tanımlar: kamu hizmeti gerektirdiğinde, görevi başında kalması sakıncalı görülen devlet memuruna uygulanır ve soruşturmanın herhangi bir safhasında alınabilir. İhtiyati tedbir geçici bir önlemdir; memurun kadro ile ilişkisi sona ermez, memur yalnız bir süre görevinin başında bulunamaz.

Aktarıldığına göre Danıştay, tedbirin uygulanmasının uzaklaştırılan kişinin suçlu olduğu anlamına gelmediğini, isnat olunan fiilin işlenip işlenmediğinin tespitinin gerekmediğini, görev sırasında işlendiği ileri sürülen fiillere ilişkin ciddi iddiaların bulunmasının gerekli ve yeterli olduğunu kabul etmektedir. Tedbir yalnız suç delillerinin ortadan kaldırılmasını önlemez; kamu hizmetinin düzenli yürütülmesini de amaçlar.

Sakınca somut olarak ortaya konmalıdır. Soruşturmayı yürüten kişi, tedbire başvurmadan önce somut delilleri değerlendirmeli ve şikâyetin doğruluk derecesini saptamalıdır. Aktarılan öğreti görüşüne göre ihbar incelenerek memurun görevi başında kalmasının sakıncalı olup olmadığı anlaşılmadan yapılan uzaklaştırma ağır hizmet kusurunu meydana getirir. Görevde kalmanın sakıncalı olup olmadığı incelenmeden yalnız suç duyurusuna dayanılması, kanunun amacına ters düşer.

Disiplin soruşturması henüz başlatılmamış olması uzaklaştırmaya engel değildir; bu hâlde uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması gerekir.

6.1. Görevden Uzaklaştırmaya Hangi Makamlar Yetkilidir? (DMK Madde 138)

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 138. maddesi görevden uzaklaştırmaya yetkili makamları şöyle sayar:

1. Atamaya yetkili amirler.
2. Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri.
3. İllerde valiler.
4. İlçelerde kaymakamlar.

İlçe idare şube başkanları hakkında kaymakamın tedbir alabilmesi için valinin muvafakati şarttır. Vali ve kaymakam tarafından alınan tedbir, memurun kurumuna derhâl bildirilir.

Birden fazla görevi olan memurda tedbir, hangi görevi nedeniyle verilmişse yalnız o görevden uzaklaştırmayı gerektirir; örneğin müdürlük sıfatıyla işlenen bir suç nedeniyle uzaklaştırılan okul müdürü öğretmen, yalnız müdürlük statüsünü geçici olarak yitirir. Özel kanunlar ayrı bir yetkili gösterebilir; belediye organları ve üyeleri hakkında görevleriyle ilgili suç nedeniyle soruşturma veya kovuşturma açıldığında 5393 sayılı Kanun'un 47. maddesi İçişleri Bakanı'nı yetkili kılar.

6.2. Uzaklaştırma Tedbiri Disiplin Soruşturması Nedeniyle mi, Ceza Kovuşturması Nedeniyle mi Alınır?

Tedbir iki nedenle alınabilir: disiplin soruşturması ya da mahkemelerce yürütülen ceza kovuşturması. Her soruşturma veya kovuşturma uzaklaştırma sebebi olmaz; memurun görevi başında kalması soruşturmanın selameti ve hizmet açısından sakıncalı olmalıdır.

Disiplin soruşturmasında hangi disiplin suçlarında tedbir alınacağı kanunda belirtilmemiştir; takdir yetkisi yetkili amirdedir ve amir, memurun görevi başında kalmasının sakıncalarını somut olarak ortaya koymalıdır. Ceza ve disiplin soruşturmasının birlikte yürüdüğü zimmet iddiası gibi hâllerde sorun çıkmaz. Yalnız disiplin soruşturması varsa ve eylem ceza kanununa göre suç oluşturmuyorsa, tedbirin soruşturmanın selameti ile ilişkisi bulunmayabilir ve önlem amaca aykırı olabilir.

Haklarında mahkemelerce cezai kovuşturma yapılan devlet memurları, 138. maddedeki yetkililerce görevden uzaklaştırılabilir. Kanun "uzaklaştırılabilir" dediğinden karar yetkili amirin takdirindedir; ancak bu yetki mutlak ve sınırsız değildir. Suç görevle ilgili olmasa da tedbir alınabilir; amir, isnat edilen suçun mahiyetini, ağırlığını ve niteliğini değerlendirir.

Zimmetine para geçirdiği iddiası kuvvetli emarelere dayanan ve para ya da para kıymetindeki eşyayla ilgili görevde çalışan memurun uzaklaştırılması zorunludur. Hakkında trafik suçu nedeniyle kovuşturma açılan memurun görevi başında kalmasında sakınca ileri sürülemez; casusluk gibi suçlarda ise görevle ilgili olmasa da sakınca bulunabilir. Eylemin hizmete devama engel olmadığı anlaşılırsa tedbir her zaman kaldırılabilir.

7. Görevden Uzaklaştırma Süreleri: 10 İş Günü, 3 Ay ve İki Aylık İnceleme

Soruşturma açılmadan uzaklaştırılan memur hakkında 10 iş günü içinde soruşturma başlamalıdır; disiplin soruşturmasında tedbir en çok 3 ay sürer; ceza kovuşturmasında amir durumu iki ayda bir inceler.

Ceza kovuşturması nedeniyle müfettişin uzaklaştırdığı memurda iki aylık incelemeyi atamaya yetkili amir yapar. Disiplin soruşturmasındaki üç ay, uzaklaştırmanın kendiliğinden sona ereceği üst sınırdır; süre içinde soruşturma bitmezse tedbir kalkar ve memur göreve başlatılır.

7.1. Uzaklaştırmayı İzleyen 10 İş Günü İçinde Soruşturma Başlamazsa Ne Olur?

Uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturma başlamazsa tedbir, ayrıca karar alınmasına gerek kalmadan kendiliğinden kalkmalı ve memur göreve dönmelidir. Memur yerine geçici görevlendirmeyle atama yapılmışsa bu atamanın da kaldırılması gerekir.

Kanun metni bu süreyi şöyle koyar:

“Görevinden uzaklaştırılan Devlet memurları hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.”

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 139, fıkra 1

Memuru uzaklaştırdıktan sonra derhâl soruşturma başlatmayan amir ile tedbiri keyfî olarak ya da garaz veya kin nedeniyle aldığı soruşturma sonunda anlaşılan amir, hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidir.

7.2. Disiplin Soruşturmasında Görevden Uzaklaştırma En Çok Kaç Ay Sürer?

Disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma en çok 3 ay sürer; bu süre sonunda hakkında karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır.

“Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir.”

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 145, fıkra 1

Üç ay, idarenin derhâl soruşturmaya başlaması ve soruşturmayı bitirmesi için getirilmiş en çok süredir; bu süre içinde soruşturma sonuçlanmazsa önlem kendiliğinden kalkar ve memurun göreve başlatılması zorunludur. Memuru göreve başlatmayan amir sorumludur. Düzenlemenin amacı, tedbirin keyfî uygulanmasını ve memurun bu yüzden zarara uğramasını önlemektir.

7.3. Ceza Kovuşturmasında Uzaklaştırma Tedbiri Neden İki Ayda Bir İncelenir?

Ceza kovuşturmasının ne zaman biteceği önceden bilinemediğinden kanun bu tedbire azami süre koymamıştır; yetkili amir her iki ayda bir memurun durumunu inceler, göreve dönüp dönmemesine karar verir ve kararı yazıyla tebliğ eder.

Memurun göreve dönmesi ceza soruşturması bakımından sakınca doğurmuyorsa tedbir kaldırılabilir. Amirin yetkisi mutlak ve sınırsız değildir; kamu hizmetinin gereklerine göre ve iyi niyetle kullanılmalıdır. Karar yazılı olarak memura bildirilmelidir; bu bildirim memur için hak olarak tanındığından, yerine getirmeyen amir sorumludur. Hüküm, tutuklu olmayan memurlar için geçerlidir; tutuklu memurun fiilen göreve dönmesi mümkün değildir.

8. Görevden Uzaklaştırma Kararı Hangi Sebeplerle İptal Edilir?

Görevden uzaklaştırmaya yetkililer DMK madde 138'de sayılmıştır; uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır; disiplin kovuşturmasında tedbir en çok 3 ay devam edebilir ve ceza kovuşturmasında durum iki ayda bir incelenir.

Görevden uzaklaştırma, memurun görevi başında kalmasının kamu hizmeti bakımından sakıncalı görüldüğü durumlarda geçici olarak uygulanan ihtiyati tedbirdir (DMK madde 137). Disiplin cezası değildir ve memuriyeti sona erdirmez; memur yalnızca bir süre görevinin başında bulunamaz. Tedbir soruşturmanın herhangi bir safhasında alınabilir.

• Yetki: Tedbiri, DMK madde 138'de sayılan makamlardan biri almış olmalıdır.
• Sebep: Memurun görevde kalmasının kamu hizmeti bakımından sakıncası somut olarak gösterilmelidir.
• Süre ve usul: Uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanmalı, disiplin kovuşturmasında 3 aylık sınıra uyulmalı, ceza kovuşturmasında iki ayda bir inceleme yapılmalıdır.
• Amaç ve ölçülülük: Tedbir hizmetin düzeni için alınmalı; disiplin nedeniyle alınan tedbirde soruşturma konusu eylemin memurun görevde kalmasını soruşturmanın selameti bakımından sakıncalı kılması aranır.

Danıştay 5. Daire, başka ilde işlendiği ileri sürülen eylemle ilgili soruşturma açılmasının ilgilinin görev yaptığı ildeki görevinden uzaklaştırılmasını gerektirmediği gerekçesiyle verilen iptal kararını onamıştır.

8.1. Yetkisiz Amirin Aldığı Uzaklaştırma Kararı Hukuka Aykırı mıdır?

DMK madde 138'de sayılmayan bir makamın aldığı görevden uzaklaştırma kararı yetki yönünden hukuka aykırıdır; tedbiri atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, valiler ve kaymakamlar alabilir. İlçe idare şube başkanları hakkında tedbir alınabilmesi için valinin muvafakati şarttır. Valiler ve kaymakamlar tarafından alınan tedbir memurun kurumuna derhal bildirilir.

Yetki, işlemden önce kullanılmış olmalıdır. Yetkisiz bir görevlinin fiilen uyguladığı tedbir, sonradan yetkili makamdan onay alınsa da hukuka aykırıdır; çünkü yetkili makam kararı işlemin kurulmasından önce vermelidir ve sonradan verilen onay (icazet) yetkisizliği gidermez.

Tedbirin kapsamı da kararın dayandığı görevle sınırlıdır. Birden fazla görevi olan memurun uzaklaştırılması, hangi görevi nedeniyle verilmişse yalnız o görevden uzaklaştırmayı gerektirir. Okul müdürlüğü de yapan bir öğretmen hakkında müdürlük sıfatıyla işlenen fiil nedeniyle verilen karar, yalnızca müdürlük statüsünü geçici olarak etkiler, öğretmenlik statüsünü etkilemez.

8.2. Somut Sakınca Gösterilmeyen Uzaklaştırma Tedbiri Neden İptal Edilir?

Görevde kalmanın sakıncası somut olarak ortaya konmadan alınan tedbir hukuka aykırıdır; sakıncanın ne olduğunu belirleme yetkisi idarededir, ancak bu yetki mutlak ve sınırsız değildir. Haklı gerekçe olmaksızın yalnızca "görevi başında kalması sakıncalı" denilerek yapılan uzaklaştırma, idari takdir yetkisinin kötüye kullanılması sayılır.

Tedbirden önce soruşturmayı yürüten kişinin elindeki somut delilleri değerlendirmesi ve ihbar ya da şikâyetin doğruluk derecesini saptaması gerekir; aktarılan öğreti görüşüne göre ihbar incelenmeden, görevde kalmanın sakıncalı olup olmadığı anlaşılmadan yapılan uzaklaştırma ağır hizmet kusurunu meydana getirir. Sakınca değerlendirilirken memurun eylem ve hareketlerinin yürüttüğü hizmeti doğrudan etkileyip etkilemediği araştırılmalıdır; disiplin soruşturmasında yetkili amir görevde kalmanın sakıncalarını somut olarak ortaya koymalıdır.

Zimmete para geçirme iddiasıyla kovuşturulan ve para ya da para kıymetindeki eşyayla ilgili görevde çalışan memurun, iddialar kuvvetli emarelere dayanıyorsa uzaklaştırılması zorunludur. Trafik suçu nedeniyle kovuşturulan memurun görevi başında kalmasında ise sakınca ileri sürülemez; casusluk gibi bazı eylemler ise memurun kendi görevi ile ilgili olmasa bile görevde kalmayı sakıncalı kılabilir.

Eylem suç oluşturmuyor ve yalnız disiplin soruşturması yürütülüyorsa, uzaklaştırmanın soruşturmanın selametiyle bağı bulunmaz ve tedbir amaca aykırı olur. İptal davasında yalnız soruşturmanın esası değil, tedbir anındaki risk de incelendiğinden görev tanımı, erişim yetkileri, tanıklarla hiyerarşik ilişki, delillerin korunma durumu ve alternatif görev olanağını gösteren belgeler önem taşır.

8.3. Başka İlde İşlenen Fiil Nedeniyle Uzaklaştırma İptal Edildi: Danıştay 5. Daire

Başka ilde görev yaparken işlendiği ileri sürülen fiil hakkında soruşturma açılmış olması, memurun şimdiki görev yerinden uzaklaştırılmasını tek başına haklı kılmaz; Danıştay 5. Daire bu yönde verilen iptal kararını onamıştır.

Kadastro müdür yardımcısı olan davacı, Batman İlinde görev yaparken işlediği ileri sürülen ve eşi adına haksız tedavi yardımı alınmasına ilişkin eylem nedeniyle açılan soruşturma gerekçesiyle başka ildeki görevinden uzaklaştırılmıştı. İdare Mahkemesi işlemi iptal etmiş, idarenin başvurusu üzerine Danıştay 5. Daire 19.10.2005 tarihinde oybirliğiyle başvurunun reddine ve kararın onanmasına karar vermiştir. İdare Mahkemesi'nin gerekçesi Daire kararında şöyle aktarılmaktadır:

“İlindeki görevinden uzaklaştırılmasını gerektiren bir durum olarak değerlendirilmesine yasal olanak bulunmadığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği”

Danıştay 5. Daire, E. 2002/4105, K. 2005/4695, 19.10.2005

İdare Mahkemesi, başka ilde işlendiği ileri sürülen eylem nedeniyle soruşturma açılmasının ilgilinin görev yaptığı ildeki görevinden uzaklaştırılmasını gerektiren bir durum olarak değerlendirilmesine yasal olanak bulunmadığına karar vermiş, Danıştay 5. Daire bu kararı onamıştır. Tedbirin alınabilmesi için eylemin, kişinin görevi başında kalmasında soruşturmanın selameti bakımından sakınca yaratması aranır.

8.4. Süre ve Usul Yönünden Uzaklaştırma Tedbiri Nasıl Denetlenir?

Süre ve usul denetimi üç noktada yapılır: 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması, disiplin kovuşturmasında 3 aylık sınır ve ceza kovuşturmasında iki aylık inceleme.

• 10 iş günü içinde soruşturma şartı: DMK madde 139'a göre görevden uzaklaştırılan memur hakkında uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.
• Disiplin kovuşturması: Tedbir en çok 3 ay sürebilir; bu süre sonunda hakkında karar verilmemişse memur görevine başlatılır (DMK madde 145).
• Ceza kovuşturması: Yetkili amir ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceler, göreve dönüp dönmemesi hakkında karar verir ve ilgiliye yazı ile tebliğ eder.

İki aylık inceleme yapılmamış ya da karar tebliğ edilmemişse, bu eksiklik tedbirin sürdürülmesine ilişkin işlemin hukuka aykırılığı olarak dava dilekçesinde ileri sürülebilir. 10 iş günlük kuralın ihlalini ileri sürerken soruşturma onayının ve görevlendirmenin tarihini ve ilk usul işleminin tarihini dosyadan göstermeniz, gecikmenin tedbirin amacı ve ölçülülüğü üzerindeki etkisini açıklamanız gerekir.

8.5. Soruşturma Gerekçesiyle Geçici Görevlendirme Görevden Uzaklaştırma Yerine Geçer mi?

Soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi gerekçesiyle memuru başka yere görevlendirmek, görevden uzaklaştırmanın yerine geçmez; Danıştay 5. Daire, bu gerekçeyle yapılan başka yere görevlendirmenin iptalini onamıştır.

Belediye hastanesi başhekimi olan davacı, hakkında açılan soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi için sağlık müdürlüğü emrine verilmişti. Danıştay 5. Daire'nin 29.12.1987 günlü bozma iade kararı üzerine İdare Mahkemesi, soruşturmada izlenecek yöntemin 657 sayılı Kanun'un 137. ve sonraki maddelerinde düzenlendiğini belirterek işlemi iptal etmiş; gerekçesi şöyledir:

“657 sayılı yasanın anılan maddelerinde ve diğer maddelerde soruşturmanın esenlikle yürütülmesi amacıyla bir görevlendirme olabileceği yolunda herhangi bir kuralın bulunmadığı”

Danıştay 5. Daire, E. 1989/547, K. 1990/420

Danıştay 5. Daire, İdare Mahkemesi kararının ve dayandığı gerekçenin hukuk ve usule uygun olduğunu belirterek başvurunun reddine karar vermiştir. Soruşturma için kanunun öngördüğü araç, 137. maddeden itibaren düzenlenen görevden uzaklaştırma tedbiridir; bu tedbirin koşulları aranmadan memuru başka yere vermek kanunda karşılığı bulunmayan bir yoldur.

8.6. Başka İşleme Karşı Dava Sürerken Görevden Uzaklaştırılan Memurun Davası Konusuz Kalır mı?

Danıştay 5. Daire, E. 2004/6518, K. 2005/3466 sayılı kararında, işlem tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmadığı, geri alınmadığı sürece bu işleme karşı açılan davanın konusunun ortadan kalktığını kabule olanak bulunmadığına karar vermiştir.

Tapu ve Kadastro Bölge Müdürü olan davacı, 23.5.2003 günlü işlemle iki ay süreyle Genel Müdürlükte görevlendirilmesinin iptali için dava açmış, dava sürerken 20.6.2003 gün ve 127 sayılı işlemle görevden uzaklaştırılmıştır. İdare Mahkemesi görevden uzaklaştırıldığı gerekçesiyle davanın konusu kalmadığını belirterek karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiş; Danıştay 5. Daire, davalı idarenin başvurusunun kabulüyle bu kararı bozmuş ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere mahkemeye göndermiştir. Karar 08.07.2005 tarihinde oyçokluğuyla verilmiş, karşı oy yazılmıştır.

“işlem tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmadığı, geri alınmadığı sürece bu işleme karşı açılan davanın konusunun ortadan kalktığını kabule olanak bulunmadığından”

Danıştay 5. Daire, E. 2004/6518, K. 2005/3466, 08.07.2005

Aynı Daire, davalı idare görevlendirmeyi geri alan bir işlem tesis etmediği sürece sonraki görevden uzaklaştırma işleminin ilk davayı konusuz bırakmadığına karar vermiştir.

9. Uzaklaştırma Tedbiri Ne Zaman Kalkar? Göreve İade ve Eski Göreve Dönüş

Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmiyorsa tedbir derhâl kaldırılır; 143'teki kararlar kesinleşince kaldırılır; fiiller hizmete devama engel olmadığı hâllerde 140 ve 142. maddelerdeki ve 143'ün a, b, c bentlerindeki tedbir her zaman kaldırılabilir.

Disiplin kovuşturması nedeniyle alınan tedbir en çok üç ay sürer; bu süre içinde soruşturma sonuçlandırılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar ve memur göreve başlatılır. Ceza kovuşturması nedeniyle alınan tedbirde amir iki ayda bir durumu inceleyerek göreve dönüp dönmemesi hakkında karar verir.

9.1. Uzaklaştırma Tedbiri Hangi Hâllerde Zorunlu Olarak Kaldırılır? (DMK Madde 142 ve 143)

Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmediği anlaşılırsa tedbir derhâl kaldırılır (DMK madde 142); madde 143'te sayılan dört karardan biri kesinleşirse de kaldırma zorunludur.

DMK madde 143'te sayılan kararlar şunlardır:

1. Memurluktan çıkarma dışında bir disiplin cezası verilmesi.
2. Yargılamanın men'ine veya beraate karar verilmesi.
3. Hükümden önce kovuşturmanın genel afla kaldırılması.
4. Memurluğa engel olmayan bir cezayla hükümlü olup cezanın ertelenmesi.

Bu kararların kesinleşmesi üzerine tedbir kaldırılır; amir ise 143. maddenin a, b ve c bentlerindeki kararlar bakımından kesinleşmeyi beklemeden de tedbiri kaldırabilir. Kaldırma yetkisi tedbiri alan yetkilidedir; müfettişler uzaklaştırma yetkisine sahip olsa da kaldırma yetkisine sahip değildir, müfettişlerce alınan tedbiri atamaya yetkili amir kaldırır. 142. madde "kaldırılır" diyerek emredici bir hüküm getirmiştir.

9.2. Amir Uzaklaştırma Tedbirini Takdirle Her Zaman Kaldırabilir mi? (DMK Madde 144)

Amir, soruşturmaya konu fiiller memurun hizmete devamına engel değilse tedbiri her zaman kaldırabilir; bu bir yetkidir, zorunluluk değildir.

DMK madde 144 bu yetkiyi ceza kovuşturması hâlini, 142. maddedeki hâli ve 143. maddenin ilk üç bendindeki hâlleri kapsayacak biçimde düzenler; tedbir, soruşturmanın her safhasında bu ölçüte göre kaldırılabilir. Trafik suçu nedeniyle tutuklanıp kefaletle salıverilen memurun uzaklaştırılması bu madde uyarınca her zaman kaldırılabilir, çünkü eylem hizmete devama engel değildir. Zimmet suçundan tutuklanıp salıverilen ve hakkındaki kovuşturma süren memurun eylemi ise hizmete devama engeldir; dava sonuçlanmadan tedbir kaldırılamaz.

9.3. Uzaklaştırma Tedbiri Kalkınca Memur Eski Görevine Döner mi? Danıştay 5. Daire Kararı

Danıştay 5. Daire'nin E. 1992/5699, K. 1993/609 sayılı kararına göre, görevden uzaklaştırma önlemi kaldırılan memur, hizmetin zorunlu gerekleri dışında, eski görevine ve görev yerine döndürülür; iade gerekirken yapılan naklen atama hukuka aykırıdır.

Gümrük Başmüdürlüğünde muayene memuru olarak görev yapan davacı bir idari soruşturma sırasında görevden uzaklaştırılmış, tedbir, hakkında kamu davaları açılması nedeniyle sürdürülmüştür. İdare onu açık halinin devamı koşuluyla başka bir gümrük müdürlüğüne muayene memuru olarak atamıştır. İdare Mahkemesi, davacının uzaklaştırma nedeniyle hizmet verememiş olduğunu, atandığı yerde de veremeyeceğini belirterek atamayı kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı bulup iptal etmiştir. Danıştay 5. Daire 1993 tarihli kararında idarenin başvurunun reddine ve kararın kendi gerekçesiyle onanmasına karar vermiştir.

Daire, 657 sayılı Kanun'un uzaklaştırmayı düzenleyen maddelerinde eski göreve iadeye ilişkin açık hüküm bulunmadığını kabul etmiş, ancak şu sonuca varmıştır:

“görevden uzaklaştırılmakla görevi ile ilişkisi fiilen sona eren ancak hukuki bağı devam eden memurun, görevden uzaklaştırma önleminin kaldırılmasıyla birlikte, hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı durumlar ayrık olmak üzere eski görevine ve görev yerine iade edilmesi gerektiği açıktır.”

Danıştay 5. Daire, E. 1992/5699, K. 1993/609

Daire, uzaklaştırılan memurun yaptığı hizmete duyulan gereksinimin 657 sayılı Kanun'un 86. maddesinin 1. fıkrası uyarınca vekil atanarak karşılanabileceğini de belirtmiştir; bu nedenle idare, yeterli hukuki neden göstermeden naklen atama yapamaz. Tedbir kalktıktan sonra başka bir yere atandıysanız bu atama ayrıca iptal davasına konu olabilir.

9.4. Kaldırılması Gerekirken Kaldırılmayan Uzaklaştırma Tedbirinde Amirin Sorumluluğu

Tedbiri kaldırması gerekirken kaldırmayan, soruşturmayı derhâl başlatmayan ya da tedbiri keyfî olarak alan amir hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidir (DMK madde 139).

Madde 142'nin ikinci fıkrası, tedbiri kaldırmayan görevli hakkında 139. maddenin uygulanacağını öngörür; 142. madde emredici olduğundan derhâl kaldırma yükümlülüğü amire aittir. Uzaklaştırmadan sonra derhâl soruşturmaya başlamayan ya da tedbiri keyfî olarak veya garaz ya da kin dolayısıyla aldığı yapılan soruşturma sonunda anlaşılan amir de aynı sorumluluğa tabidir. Uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturma başlatılmadıysa tedbirin kalkması ve memurun göreve dönmesi gerekir.

10. Uzaklaştırma İşlemi İptal Edilirse Ne Olur?

İptal kararı görevden uzaklaştırma işlemini tesis edildiği andan itibaren ortadan kaldırır; idare kararın gereğini gecikmeksizin, kararın tebliğinden başlayarak en geç 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) kararların sonuçlarını düzenleyen hükmü, bu yükümlülüğü yalnız esas hakkındaki kararlar için değil, yürütmenin durdurulması kararları için de öngörür; kanun idareye işlem tesis etme ya da eylemde bulunma görevi yükler ve bunun için tanıdığı süreyi hiçbir hâlde otuz günden uzun tutmaz.

Göreve dönüşte kural, tedbirin kalkmasıyla memurun eski görevine ve görev yerine iadesidir; aynı Daire kararı, hizmet gerekleri zorunlu kılmadıkça başka yere atamayı hukuka aykırı bulmuştur. İptal kararı özlük ve parasal hakların iadesini, kesilen üçte bir tutarın ödenmesini ve tedbir döneminin akademik yükselme bakımından değerlendirilmesini gündeme getirir.

İdare kararın gereğini yerine getirmezse bunun için ayrı bir yargısal yola başvurulabilir. Şartları varsa manevi tazminat davası da açılabilir; tazminat ayrı bir dava türüdür.

11. Açığa Alma ve Uzaklaştırma Davalarında Danıştay Kararları: Emsal Tablosu

Görevden uzaklaştırma davalarında ulaşılabilen Danıştay kararı sınırlıdır; aşağıdaki beş karar Danıştay 5. Daire'nin 1990-2005 tarihli kararlarıdır ve uzaklaştırmanın sınırlarını farklı noktalardan gösterir.

Üçüncü satırdaki karar 2489 sayılı Kefalet Kanunu kapsamındaki özel rejime ilişkindir. Dördüncü satırdaki karar oyçokluğuyla verilmiş, karşı oy onama yönünde kullanılmıştır.

12. Uzaklaştırma İptal Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

Görevden uzaklaştırma iptal davası dilekçesi, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlayan 60 gün içinde, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesine verilir.

Dilekçede şu unsurlar yer alır:

1. Dava konusu işlem: uzaklaştırma işleminin tarihi ve sayısı ile tebliğ tarihi; tebliğ tarihi 60 günlük sürenin başlangıcını gösterdiği için dilekçenin başında yazılır.
2. Dayanak ve sakınca: DMK madde 137'ye göre görevden uzaklaştırma, görevi başında kalmasında sakınca görülen memur hakkında alınan ihtiyati tedbirdir; dilekçe, işlemde bu sakıncanın somut olarak gösterilip gösterilmediğini sorgular.
3. Süre ve usul sebepleri: uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanmaması; disiplin kovuşturmasında 3 ay dolduğu hâlde karar verilmemesi.
4. Yürütmenin durdurulması (YD) talebi: YD, işlem açıkça hukuka aykırıysa ve uygulanması telafisi güç zararlar doğuracaksa mahkeme süreci devam ederken memurun göreve dönmesini sağlayan taleptir; dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz, kararda hukuka aykırılığın ve zararın gerekçesi gösterilmek zorundadır.
5. Sonuç ve istem: önce yürütmenin durdurulması, sonra iptal.

12.1. Uzaklaştırma İptal Dilekçesinin Bölümleri: Dava Konusu, Açıklamalar, Sonuç ve İstem

Dilekçenin ana bölümleri dava konusu işlem, açıklamalar ile sonuç ve istemdir. Dava konusu işlem bölümünde uzaklaştırma işleminin tarihi, sayısı ve tebliğ tarihi yazılır; açıklamalarda olay ve işlemin hukuka aykırılığı anlatılır; sonuç ve istemde önce yürütmenin durdurulması, sonra iptal istenir.

Açıklamalarda memurun görevi, hakkında yürütülen soruşturma veya kovuşturma ve işlemin dayandığı DMK maddesi sırayla yazılır; işlemin gerekçesi eksikse bu, hukuka aykırılık sebebi olarak ayrıca vurgulanır. Gerekçesiz uzaklaştırma, idari takdir yetkisinin kötüye kullanılması sayılır.

12.2. Uzaklaştırma İptali İçin Örnek Dava Dilekçesi İskeleti

Aşağıdaki iskelet yer tutucularla doldurulur; ad, tarih, sayı ve olay ayrıntıları dosyanıza göre değiştirilir. İskelet, DMK madde 137 ve 139 çerçevesinde iptal ve yürütmenin durdurulması istemini içerir.

13. Uzaklaştırma Tedbiri Hangi İşlemlerden Farklıdır? Kısa Ayrım

Görevden uzaklaştırma geçici bir ihtiyati tedbirdir ve memuriyeti sona erdirmez; göreve son verme ise memuriyet statüsünü ortadan kaldırır.

13.1. Görevden Uzaklaştırılan Memurun Aylığı Ne Olur? Kısa Cevap

Görevden uzaklaştırılan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir ve memur kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder. DMK madde 141'e göre madde 143'te sayılan hâllerin gerçekleşmesiyle aylığın kesilmiş olan üçte biri de ödenir. Aylığın hesabı, kesinti ve iade ayrıntısı için açığa alınan memur maaşı makalesine bakın.

13.2. Görevden Uzaklaştırma ile Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası Arasındaki Fark

Görevden uzaklaştırma geçici bir tedbirdir ve memuriyeti sona erdirmez; memuriyet statüsünü ortadan kaldıran göreve son verme işlemi ise atamaya yetkili makam ya da yüksek disiplin kurulu kararına dayanır.

İşlemin adı belirleyici değildir. Danıştay 5. Daire (E. 2003/4115, K. 2005/3485, 08.07.2005), PTT özel rejiminde "hizmetten çıkarılma" olarak adlandırılan işlemi, yargılama sonucuna kadar alınan ihtiyati tedbir saymıştır. Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmeyen memur için tedbir, yetkililerce derhâl kaldırılır.

13.3. Uzaklaştırma Tedbiri Memurun Bütün Görevlerini Kapsar mı?

Hayır; tedbir yalnız dayandığı görevi kapsar. Birden fazla görevi olan memurda uzaklaştırma, hangi görev nedeniyle verilmişse onunla sınırlıdır: okul müdürlüğü de yapan bir öğretmenin müdürlük sıfatıyla işlediği disiplin veya adli suç nedeniyle açılan soruşturma yüzünden uzaklaştırılması yalnız müdürlük statüsünü geçici olarak etkiler, öğretmenlik statüsünü etkilemez.

Soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi için memuru geçici olarak başka yerde görevlendirmek ise uzaklaştırmanın yerini tutmaz. İdare Mahkemesi, 657 sayılı Kanunun 137 ve devamı maddelerinde soruşturmanın esenlikle yürütülmesi amacıyla görevlendirme yapılabileceğine dair kural bulunmadığı gerekçesiyle böyle bir görevlendirmeyi iptal etmiş; Danıştay 5. Daire bu kararı onamıştır (E. 1989/547, K. 1990/420).

13.4. Öğretim Elemanı, Kolluk ve Silahlı Kuvvetler Personelinin Görevden Uzaklaştırılması

Bu rehberdeki anlatım 657 sayılı Kanuna tabi devlet memurlarına ilişkindir; kolluk personelinde 657 sayılı Kanunun hükümleri 7068 sayılı Kanun madde 28 aracılığıyla uygulanır, silahlı kuvvetler personeli ve öğretim elemanları ise ayrı kanunlara tabidir.

Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli için 7068 sayılı Kanun madde 28, disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırmada 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Aynı maddenin ikinci fıkrası, meslekten çıkarma ya da Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilenlerden görevi başında kalmasında sakınca görülenlerin, kararın onaylanarak uygulanmasına kadar görevden uzaklaştırılabilmesine imkân tanır.

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu madde 29, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ile erler için geçici görevden uzaklaştırmayı ayrıca düzenler; uzaklaştırılan personel idari izinli sayılır. Öğretim elemanlarına uygulanacak disiplin cezaları ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu madde 53'te ayrıca sayılmıştır.