Sağlık Bakanlığı Mazeret Tayini: Madde 19 ve Komisyon

Sağlık Bakanlığı mazeret tayini, Sağlık Bakanlığı personelinin kendisinin ya da yakınlarının hastalığı nedeniyle Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin (Bakanlık Yönetmeliği) 19. maddesine göre başka bir ile atanmasıdır. Sağlık mazereti, yani hastalığın görev yerinde tehlikeye girdiğinin veya girebileceğinin sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi, yer değiştirmeyi mümkün kılan gerekçedir (madde 19, fıkra 1). Sağlık mazereti değerlendirme komisyonu, yani atamanın kararı doğrultusunda yapıldığı komisyon, madde 19'da anılır.

Bakanlık Yönetmeliği madde 2'ye göre Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatında görev yapan sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personelini kapsar.

Bu sayfa Bakanlık personelinin sağlık mazeretini anlatır. Talebiniz reddedildiyse dava yolu sağlık mazereti reddi iptal davası makalesindedir.

Başvurmadan önce şunları kontrol edin:

• Taşra teşkilatında sağlık hizmetleri ya da yardımcı sağlık hizmetleri sınıfında mı görev yapıyorsunuz (madde 2)?
• Raporunuz hastalığın görev yerinde tehlikeye girdiğini ya da görev yeri değişmezse tehlikeye gireceğini belirtiyor mu (madde 19, fıkra 1)?
• Başvuruyu gerekli belgelerle birlikte kadronuzun bulunduğu il müdürlüğüne mi yapacaksınız (madde 18, fıkra 3)?

1. Madde 19'a Göre Sağlık Kurulu Raporu ve Değerlendirme Komisyonu

Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'ne tabi personelin sağlık mazereti, bu Yönetmeliğin 19. maddesinde ayrıca düzenlenir ve atama sağlık mazereti değerlendirme komisyonu kararı doğrultusunda yapılır.

Madde 19 uyarınca personel; kendisi ya da eşi, annesi, babası, bakım yükümlülüğü altındaki çocukları veya mahkeme kararıyla vasisi olduğu kardeşi için, hastalığın bulunulan görev yerinde sağlığı tehlikeye soktuğunu ya da görev yeri değişmezse sokacağını, üniversite hastaneleri veya Bakanlığa bağlı eğitim ve araştırma hastanelerinden alınan sağlık kurulu raporuyla belgeler. Bu hâlde personel, tedavi imkânı bulunan ya da sağlığı olumsuz etkilenmeyecek bir ildeki boş kadrolara atanır.

Madde 19'a göre atama, sağlık mazereti değerlendirme komisyonunun kararı doğrultusunda yapılır. Madde 19, Genel Yönetmelik madde 13'ün aynısı değildir: madde 13 hastalığın görev yerinde tedavisinin mümkün olmamasını veya görev yerinin sağlık durumunu tehlikeye düşürmesini sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeyi arar; madde 19 ise tehlike ölçütünü, rapor kurumunu ve atanacak yeri kendi metninde ayrıca sayar.

1.1. Mazeret Atamasında Komisyon Kararı ve Raporun Usule ve Fenne Uygunluğu

Madde 19'a göre sağlık kurulu raporu, hastalığın görev yerinde tehlikeye girdiğini veya görev yeri değişmezse tehlikeye gireceğini belgelemelidir; atama, komisyon kararı doğrultusunda yapılır.

“Sağlık mazereti değerlendirme komisyonu, gerekli durumlarda bu raporların başka eğitim ve araştırma hastanelerinin sağlık kurullarınca da usule ve fenne uygunluğunun tespit edilmiş olma şartını arayabilir.”

Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği madde 19, fıkra 2

Raporda madde 19'daki ifadenin birebir yazılmamış olması tek başına ret gerekçesi olmayabilir. Konya Bölge İdare Mahkemesi'nin 1. İdari Dava Dairesi (E. 2019/1048, K. 2020/441, 02.06.2020) bu yaklaşımı, annesinin hastalığı nedeniyle İzmir'e atanmak isteyen uzman doktorun dosyasında uyguladı; Konya 2. İdare Mahkemesinin ret kararını kaldırdı ve işlemi iptal etti. Karar kesin olarak verildi.

2. Sağlık Bakanlığı Mazeret Tayini Kimleri Kapsar? Yönetmeliğin Kapsamı

Madde 4'e göre Yönetmelikte «personel», Bakanlıkta 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 4, fıkra 1'in (A) bendine göre istihdam edilen sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı çalışanlarıdır. Bakanlık Yönetmeliği madde 2'ye göre Yönetmelik, Bakanlık merkez teşkilatından taşra teşkilatına ya da taşra teşkilatından merkez teşkilatına yapılacak atamalar ve görevlendirmeler ile eğitim ve araştırma hastanelerinde görev yapan eğitim görevlisi, başasistan ve asistanları kapsamaz.

2.1. Bakanlıkta Çalışan Personelin Mazeret Başvurusu Hangi Yönetmeliğe Tabidir?

Sağlık Bakanlığında çalışmak madde 19'a göre inceleme için tek başına yetmez; Danıştay 2. Daire, devlet hastanesinde Avukatlık Hizmetleri Sınıfında görev yapan davacının başvurusuna Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağını kabul etmiştir; özel yönetmeliklerde Genel Yönetmeliğe aykırı hüküm yer alamaz, ancak Mülki İdare Amirliği, Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıfları için kendi özel yönetmelikleri uygulanmaya devam eder (Genel Yönetmelik madde 28).

Danıştay 2. Daire (E. 2016/13446, K. 2020/1019, 19.02.2020), devlet hastanesinde avukat olarak çalışan davacı avukatlık hizmetleri sınıfında bulunduğundan sağlık özrü başvurusunun Genel Yönetmeliğe göre değerlendirileceğini belirtti.

Ağır engelli yakını için yapılan başvuru da madde 19'un konusu değildir. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (E. 2018/1290, K. 2019/196, 05.02.2019), annesi ağır engelli olan hekimin talebinin Yönetmeliğin 16. maddesi yerine madde 19'a göre değerlendirilip tehlike kaydı taşıyan rapor bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesini hukuka aykırı buldu. Engellilik nedeniyle tayinin ayrıntısı Engellilik Nedeniyle Tayin Reddine Karşı Dava rehberindedir.

3. Mazeret Başvuru Adımları: Yıllık Belge, 15 Gün ve İki Yıl Çalışma Süresi

Hizmet grubu, yani personel dağılım cetveli doluluk oranına göre belirlenen il grupları, madde 4'te tanımlanmıştır. Hizmet bölgesi, yani Genel Yönetmeliğin Ek-1 sayılı cetvelinde belirtilen illerin yer aldığı bölgeler, aynı maddede tanımlıdır. Madde 18, fıkra 1'e göre personel, sağlık durumu, aile birliği veya can güvenliği mazeretini belgelendirip talepte bulunursa, hizmet bölgesi ve hizmet grubundaki zorunlu çalışma süreleri dolmadan da yer değiştirme suretiyle atanabilir. Madde 18, fıkra 2'ye göre mazeretlerin değerlendirilmesinde fıkra 1'deki öncelik sırası esas alınır ve mazeret durumu haksız bir kazanıma neden olamaz.

Müracaatlar, gerekli belgelerle birlikte personelin kadrosunun bulunduğu il müdürlüklerine yapılır (madde 18, fıkra 3). Madde 19'a göre atananlar, mazeretlerinin devam ettiğine dair belgeleri her yıl Ocak ayında çalıştığı kuruma bildirmekle yükümlüdür; il müdürlükleri mazereti sona eren personelin belgelerini 15 gün içerisinde Bakanlığa intikal ettirir (madde 18, fıkra 4).

Madde 30, fıkra 1'e göre Bakanlık Yönetmeliğine göre atanan personel, atandıkları tarihten itibaren fiilen iki yıl çalışmadıkça başka bir yere atanma talebinde bulunamaz; atanma talepleri madde 19 kapsamındaysa fiilen iki yıl çalışmış olma şartı aranmaz.

Diğer sınırlamalar şunlardır:

• Madde 19 kapsamında atanan personel, 26 ve 29. maddelere göre talepte bulunamaz (fıkra 4).
• 16, 19, 20, 21 ve 26. maddelere göre atanmış olup atama kararlarını iptal ettirenler, mazeret durumlarında yeni bir değişiklik olmadığı müddetçe iki yıl süreyle talepte bulunamaz (fıkra 2).
• Görev yapılan yere atanmadan önce var olan bir mazerete dayalı nakil talebi için bir yıl fiilen görev yapma şartı, sağlık ve can güvenliği mazereti hariç tutularak düzenlenmiştir (fıkra 6).

4. Sağlık Mazereti Sona Erince Bakanlık Personeline Ne Olur? Beş Yıl Fiilen Çalışma

Mazereti sona eren personel, bulunduğu il 5 ve 6. hizmet bölgesinde veya D ve E hizmet grubundaysa talebi hâlinde yerinde bırakılır; aksi hâlde eski görev yerine atanır. Bu kural madde 18, fıkra 5'te, fıkra 4 uyarınca atanmış olup atanma gerekçeleri ortadan kalkan personel için düzenlenmiştir. Eski görev yeri bulunmayan ya da eski görev yerinde standardın dolu olduğu personel, önce tercihleri alınarak, tercih bulunmazsa resen D veya E hizmet grubu illerinden birine atanır.

Madde 18, fıkra 6'ya göre madde 19 ve 20 uyarınca atananlara, atandığı yerde fiilen beş yıl çalışması hâlinde fıkra 4 ve 5 hükümleri uygulanmaz; yani yıllık belge bildirimi ile mazeret sona erdikten sonra yerinde bırakma ya da eski görev yerine atanma düzenlemesi bu personele uygulanmaz.

5. Devlet Hizmeti Yükümlüsü Hekimin Sağlık Durumu Nedeniyle Ataması

Madde 18, fıkra 5'e göre Devlet hizmeti yükümlülüğünü tamamlamadan sağlık ve aile birliği mazereti sona eren Devlet hizmeti yükümlüleri, ilk Devlet hizmeti yükümlüsü kurasıyla atanır.

Devlet hizmeti yükümlüsü tabip ve uzman tabiplerin görev yerleri kurayla belirlenir; eş durumu ve sağlık mazereti nedeniyle yapılacak atamalar bu kuralın dışında tutulur. Devlet hizmeti yükümlülüğü, öğrenimini ya da uzmanlık eğitimini tamamlayan tabip ve uzman tabiplerin her eğitimleri için ayrı ayrı yapmakla yükümlü kılındıkları Devlet hizmetidir.

İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (E. 2023/817, K. 2023/1152, 29.12.2023) kararında, Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu hükümlerine göre devlet hizmeti yükümlüsü tabip ve uzman tabiplerin görev yerleri kura ile belirlenirken eş ve sağlık mazereti olanların atamalarında özürlerinin dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Bir idare mahkemesi, Devlet Hizmeti Yükümlülüğü Kurası ile Hakkari'ye atanan doktorun atamasını, eşinin sağlık raporundaki "Nefroloji Kliniği bulunan bir merkezde çalışması uygundur" ibaresini eşin sağlığının tehlikeye girebileceği biçiminde yorumlayarak iptal etmişti. Danıştay 2. Daire (E. 2016/15851, K. 2020/914, 18.02.2020) idarenin temyiz istemini reddetti ve bu kararı onadı; Danıştay'ın gerekçesi, temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olması ve ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemesidir.

6. Diğer Mazeret Türlerinden Ayrım ve Ret Hâlinde Dava Yolu

Bakanlık Yönetmeliği madde 18, fıkra 1 sağlık durumu, aile birliği ve can güvenliğini ayrı mazeretler olarak sayar. Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği madde 20'de düzenlenir. Bu sayfa sağlık mazeretini anlatır.

Sağlık mazereti talebiniz reddedildiyse dava yolu sağlık mazereti tayini reddi iptal davası makalesinde anlatılır. Ret yazınızı, raporunuzu ve tebliğ tarihini saklayın.